Analysis of the story of the king and the maid of Masnavi Manavi based on the psychoanalytic theory of Jacques Lacan

در این پژوهش، داستان "پادشاه و کنیزک" از مثنوی معنوی مولوی با بهره‌گیری از مفاهیم بنیادین نظریه روانکاوانه ژاک لاکان مورد تحلیل قرار گرفته است. هدف اصلی این پژوهش، تبیین ساختار روانی شخصیت‌های داستان و تحلیل پیچیدگی‌های روابط بین‌فردی آن‌ها بر اساس مفاهیم کلیدی لاکان همچون ساحت‌خیالی، مرحله آینه‌، فقدان، ساحت نمادین یا نام پدر، ابژه دیگری کوچک و حیث واقع می‌باشد. با استفاده از ابزار تحلیل گفتمان روانکاوانه، لایه‌های پنهان و ناخودآگاه داستان آشکار شده و تعابیر و نمادهای مختلف آن مورد تفسیر قرار گرفته است. در این تحلیل، به ویژه بر نقش زبان در شکل‌گیری هویت و روابط بین‌فردی در ساختار شخصیت تأکید شده است. این پژوهش با استفاده از روش توصیف و تحلیل محتوا و با رویکردی تطبیقی، به بررسی داستان پادشاه و کنیزک در پرتو نظریه روانکاوانه لاکان می‌پردازد. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که داستان پادشاه و کنیزک، فراتر از یک داستان عرفانی، حاوی لایه‌های پیچیده‌ای از روان‌شناسی شخصیت و روابط بین‌فردی است. با بهره‌گیری از مفاهیم کلیدی لاکان، می‌توان به درک عمیق‌تری از انگیزه‌ها، تعارضات و آرزوهای پنهان شخصیت‌ها دست یافت. با تحلیل مفهوم مرحله آینه‌ای می‌توان به چگونگی شکل‌گیری هویت و احساس خود در شخصیت پادشاه و کنیزک پی برد. همچنین، با بررسی مفهوم نام پدر می‌توان به نقش اقتدار و قانون در روابط بین‌فردی این دو پی برد و با تحلیل مفهوم ابژه­ دیگری کوچک و حیث واقع می­توان به جنبه‌های مختلف روانکاوی و نقش امیال ناخودآگاه در رفتار شخصیت‌ها دست یافت.

Authors

Institutions

Publication Details

Journal
Jostarnameh Comparative Litrature جستارنامه ادبیات تطبیقی
Published
2025-03-10
DOI
https://doi.org/10.71497/jostarnameh.2026.1201740
Primary Topic
Literary Theory and Cultural Hermeneutics
Type
article
Field-Weighted Citation Impact
0.00
Controls
|||
ALL TIME
JAN
FEB
MAR
APR
MAY
JUN
JUL
AUG
SEP
OCT
article

Analysis of the story of the king and the maid of Masnavi Manavi based on the psychoanalytic theory of Jacques Lacan

Ali Salehi, Zahra Bagheri, Latifeh Salamat Baveel
Jostarnameh Comparative Litrature جستارنامه ادبیات تطبیقی
Literary Theory and Cultural Hermeneutics
article

Analysis of the story of the king and the maid of Masnavi Manavi based on the psychoanalytic theory of Jacques Lacan

Ali Salehi, Zahra Bagheri, Latifeh Salamat Baveel
article en

Abstract

در این پژوهش، داستان "پادشاه و کنیزک" از مثنوی معنوی مولوی با بهره‌گیری از مفاهیم بنیادین نظریه روانکاوانه ژاک لاکان مورد تحلیل قرار گرفته است. هدف اصلی این پژوهش، تبیین ساختار روانی شخصیت‌های داستان و تحلیل پیچیدگی‌های روابط بین‌فردی آن‌ها بر اساس مفاهیم کلیدی لاکان همچون ساحت‌خیالی، مرحله آینه‌، فقدان، ساحت نمادین یا نام پدر، ابژه دیگری کوچک و حیث واقع می‌باشد. با استفاده از ابزار تحلیل گفتمان روانکاوانه، لایه‌های پنهان و ناخودآگاه داستان آشکار شده و تعابیر و نمادهای مختلف آن مورد تفسیر قرار گرفته است. در این تحلیل، به ویژه بر نقش زبان در شکل‌گیری هویت و روابط بین‌فردی در ساختار شخصیت تأکید شده است. این پژوهش با استفاده از روش توصیف و تحلیل محتوا و با رویکردی تطبیقی، به بررسی داستان پادشاه و کنیزک در پرتو نظریه روانکاوانه لاکان می‌پردازد. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که داستان پادشاه و کنیزک، فراتر از یک داستان عرفانی، حاوی لایه‌های پیچیده‌ای از روان‌شناسی شخصیت و روابط بین‌فردی است. با بهره‌گیری از مفاهیم کلیدی لاکان، می‌توان به درک عمیق‌تری از انگیزه‌ها، تعارضات و آرزوهای پنهان شخصیت‌ها دست یافت. با تحلیل مفهوم مرحله آینه‌ای می‌توان به چگونگی شکل‌گیری هویت و احساس خود در شخصیت پادشاه و کنیزک پی برد. همچنین، با بررسی مفهوم نام پدر می‌توان به نقش اقتدار و قانون در روابط بین‌فردی این دو پی برد و با تحلیل مفهوم ابژه­ دیگری کوچک و حیث واقع می­توان به جنبه‌های مختلف روانکاوی و نقش امیال ناخودآگاه در رفتار شخصیت‌ها دست یافت.

Jostarnameh Comparative Litrature جستارنامه ادبیات تطبیقی
Islamic Azad University South Tehran Branch (IR), Islamic Azad University Central Tehran Branch (IR), Tehran University of Art (IR)
Openalex Percentile: Top 8%
Literary Theory and Cultural Hermeneutics
AI Navigator

Ask Laika to Summarize, Analyze, and Connect papers live on the map.

Summarize Papers & Methodologies

Extract key findings, datasets, and comparative methods across publications.

Benchmark Rankings & Visual Analytics

Rank top research institutions, authors, funders, topics, and journals by Field-Weighted Citation Impact (FWCI) and paper volume with instant charts.

Connect Distant Disciplines

Bridge topological clusters on the map to find hidden collaborative intersections.