A Hermeneutic–Formalist Analysis of Shaar, a Poem by Siwareh Ilkhani-Zadeh

سواره ایلخانی‌زاده (۱۳۱۶ – ۱۳۵۴ ش. ۱۹۳۷ - ۱۹۷۵ م) بنیانگذار شعر مدرن کردی ایران، جامع الاطرافی است که در انواع ادبی (شعر، نثر، داستان و ...) دارای آثاری با کمترین ردّپا در تاریخ ادبیات ایران است. این پژوهش نقد فرمالیستی شعر “شار» از دیوان «خەوەبەردینە» اوست. با توجه به نگاه صرفاً محتوانگر سایر پژوهش­ها، نگارنده براساس اصول فرم و با بهره­گیری از مبانی نقد هرمنوتیک به نقد فرمالیستی [2] - هرمنوتیکی اثر پرداخته‌است. با اذعان به اهمّیت چگونه گفتن در نگاه فرمالیستی، می‌توان گفت که بر اساس فرم و بُرونه زبان، زاده‌ای از قاعده­افزایی و توازن، و طبق درونه و بافت هنری زبان و اصل تعادل زایشی از قاعده­کاهی [5] ، آشنایی‌زداییِ [6] ابهام‌محور، فراهنجاری و برجسته‌سازیِلفظی، معنایی و سبکی قابل تشخیص است. از نگاه نگارنده، آفرینش‌های تاریخی، فلسفی، سیاسی و جامعه‌شناختیِ شگرفی در مکاتب ادبی و فکری همچون رمانتیسم محض، رمانتیسم اجتماعی، راسیونالی، سمبولیسم، ایده‌آلیسم، مدرنیسمو پست مدرنیسم در نهایت ایجاز و ابهام، در دریای زایای شعرِ “شار» - که منتقدین آن را اوج رمانتیسم کردی برشمرده­اند- صورت گرفته­است. افق عاطفی شعر با رویکرد به سه ساحت عاطفه شخصی، اجتماعی و جهانی قابل تبیین است؛ عاطفه شخصی در پیوند با بعد رمانتیستی اثر، عاطفه اجتماعی در ابراز انزجار شاعر از دنیای آکنده از تزویر و نگاه جامعه‌شناختی او - که تمهیدی است برای ورود به ساحت سوم- و عاطفه جهانی که در بودن و زیستن او در بستری نامتناسب با اکنون جامعه‌اش، هویداست. در این ساحت چکیده معنی و بافت فلسفی سخن از دریچه ایده‌آلیسم، اومانیسم [20] و سیاست قابل بررسی است.