Investigating Factors Influencing the Formation of Panic Buying Behavior in Crisis Situations: A Mixed-Method Study

این پژوهش با هدف بررسی عوامل علّی مؤثر بر شکل‌گیری رفتار خرید پانیک در شرایط بحران انجام شده است. روش تحقیق به‌صورت ترکیبی و در دو فاز انجام شد. در فاز کیفی، با استفاده از نظریه داده‌بنیاد، عوامل علّی تأثیرگذار بر خرید پانیک شناسایی شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه با خبرگان حوزه رفتار مصرف‌کننده و افرادی که تجربه رفتار خرید پانیک در بحران‌ها را داشته‌اند، جمع‌آوری گردید. تحلیل داده‌های کیفی منجر به شناسایی چهار دسته عوامل علّی شامل عوامل روان‌شناختی، اقتصادی، سیاسی و تأثیرات رسانه‌ای شد. در فاز کمی، این عوامل با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) مورد آزمون قرار گرفتند. در این فاز، تحلیل‌ها تنها بر تأثیر عوامل علّی بر رفتار خرید پانیک متمرکز شد و سایر اجزای مدل پارادایمی مورد بررسی قرار نگرفتند. نتایج پژوهش نشان داد که تمامی عوامل شناسایی‌شده تأثیر معناداری بر خرید پانیک دارند و مدل نهایی به‌خوبی با داده‌ها برازش دارد. همچنین، نتایج نشان داد که رفتار خرید پانیک تحت تأثیر شرایط خاص روانی و اقتصادی در بحران‌ها قرار می‌گیرد. این پژوهش با ارائه مدلی برای تبیین رفتار خرید پانیک، می‌تواند مبنای مناسبی برای سیاست‌گذاری‌های مؤثر در مدیریت رفتار مصرف‌کنندگان در شرایط بحران باشد. این مدل به تصمیم‌گیرندگان کمک می‌کند تا در بحران‌ها به‌طور مؤثری رفتار مصرف‌کنندگان را هدایت کرده و از پیامدهای منفی خرید پانیک بکاهند.