TÜRKİYE’DE KARBON VERGİSİ POLİTİKASININ SKH ÜZERİNE ETKİSİ: HİPOTETİK ANALİZ

İnsanoğlu var oldukça, ihtiyaç ve beklentiler sürekli artış göstermektedir. İşletmeler, sürdürülebilirliği sağlamak adına bu ihtiyaçları ve beklentileri karşılamak için çeşitliliğe gitmek zorundadırlar. Bu durum, daha fazla mal ve hizmet üretimini gerektirmektedir. İşletmeler, ihtiyaçlara yanıt vermek amacıyla bulundukları çevre ile sürekli etkileşim halindedir. Ancak bu etkileşim, üretilen ürünlerin bazı çevresel zararlara yol açmasına ve ekonomik değeri olmayan atıkların ortaya çıkmasına zemin hazırlamaktadır. Her atık, işletmeler için bir maliyet unsuru teşkil etmektedir. Son yıllarda fosil yakıtlar, petrol ve doğal gaz gibi kaynaklardan ortaya çıkan karbondioksit (CO₂) emisyonları, iklim değişikliği konularını gündeme hızlıca taşımıştır. İklim değişikliğindeki anormallikler, birçok ülkede çeşitli yöntemlerin geliştirilmesini hızlandırmıştır. Türkiye özelinde ise "İklim Kanunu" teklifi, 26 Şubat 2025 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM)’ye taslak olarak sunulmuştur. Bu taslak, 2053 net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda sera gazı emisyonlarını azaltmayı, iklim değişikliğine uyum sağlamayı ve yeşil dönüşümü teşvik etmeyi amaçlayan düzenlemeleri içermektedir. Bu çalışma, Türkiye'de uygulanması planlanan karbon vergisi politikasının Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SKH) üzerindeki potansiyel vergisel etkisini amaçlamaktadır. Araştırmada, senaryo bazlı bir üretim şirketinin verileri örneklem alınarak Avrupa Birliği (AB) üyesi dört ülkede (Almanya, İsveç, Finlandiya, Danimarka) uygulanan karbon vergisi oranları kapsamında karbon emisyonlarının vergisel boyutu değerlendirilmeye çalışılmıştır. Ayrıca, elde edilecek vergi gelirlerinin SKH ile olan ilişkisi analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, karbon vergisinin gider olarak kabul edilmesi durumunda vergi yükünün azalacağı, aksi takdirde ise kanunen kabul edilmeyen gider (KKEG) olarak değerlendirilmesi kapsamında ise ödenen vergilerin kurum kazancına eklenerek matrahın artacağı ve dolayısıyla vergi yükünün artacağı sonucunu ortaya koymuştur.