The Wife's Financial Rights and the Guarantee of Their Implementation in Islamic Jurisprudence and Law

خانواده به‌عنوان نخستین و بنیادی‌ترین واحد اجتماعی، نقشی بسیار مهم در شکل‌گیری و پایداری جوامع ایفا می‌کند. حفظ و صیانت از این کانون مقدس، مستلزم تبیین و اجرای وظایف و تعهدات متقابل زوجین است. از جمله این تعهدات، مسئولیت‌های مالی شوهر در قبال همسرش می‌باشد که عدم انجام صحیح آن‌ها می‌تواند به بروز مشکلات جدی و بحران‌های اجتماعی از جمله طلاق بینجامد. در این میان، شناسایی ضمانت اجراهای مؤثر برای تضمین ایفای این تعهدات، امری ضروری است. مقاله حاضر به بررسی ابعاد مختلف وظایف مالی شوهر در قبال همسر در محیط خانواده و تحلیل ضمانت اجراهای نقض این تعهدات از منظر فقه امامیه و حقوق ایران می‌پردازد. پرسش اصلی این مقاله آن است که: «مهم‌ترین تعهدات مالی زوج در مقابل زوجه چیست و ضمانت اجرای شرعی و قانونی هریک کدام است؟» با تحلیل متون فقهی و حقوقی، مهم‌ترین تعهدات مالی شوهر شامل مهریه، نفقه، اجرت المثل و نحله، همراه با ضمانت اجراهای مدنی، کیفری و فقهی هر یک مورد بررسی قرار می‌گیرد. یافته‌ها نشان می‌دهد که نظام حقوقی ایران با بهره‌گیری از فقه اسلامی، ابزارهای متنوعی از جمله اجرای ثبت محضری، جلب، حبس، حق حبس زوجه، جزای نقدی و حتی در مواردی حق درخواست طلاق توسط زن را برای تضمین این حقوق پیش‌بینی کرده است. در نهایت، این تحقیق نشان می‌دهد که آگاهی از این ضمانت اجراها نه تنها به تحکیم بنیان خانواده از طریق پیشگیری از اختلاف کمک می‌کند، بلکه راهکار عملی مناسبی برای زوجه در صورت نقض حقوقش فراهم می‌آورد.