TÜRKİYE'NİN ORTA GELİR TUZAĞI SORUNSALI: GELECEĞE DAİR BEKLENTİLER VE ÇÖZÜMLER

Ülkelerin düşük gelir seviyesinden orta gelir seviyesine ulaşıp, buradan yüksek gelirli ülke konumuna gelebilmeleri için büyüme politikalarını tekrar gözden geçirmeleri gerekebilir. Bir ülke orta gelir tuzağından çıkamıyorsa eğer beşeri sermayesi niteliksiz, tasarruf düzeyi düşük ve teknolojik altyapısı yetersiz demektir. Yüksek gelir seviyesine ulaşma süreci uzun soluklu bir süreçtir. Orta gelirli ülkeler, diğer ülkelerden fark yaratacak şekilde onlarda olmayan bir ürün, bir teknoloji belki de bir hizmet geliştirerek yüksek büyüme dönemlerine geçiş yapabilirler. Refah seviyesinin yükselmesiyle kişi başına düşen gelirde yaşanan artışlar ekonomik büyümeyi de hızlandıracaktır. Bu çalışma, Türkiye'nin orta gelir tuzağına düşmesinin temel nedenlerini, orta gelir tuzağından çıkmayı başarmış ülkelerde uygulanan politikaları ve Türkiye'nin mevcut ekonomik yapısının bu politikaların uygulanmasına uygun olup olmadığını incelemektedir. Ayrıca Türkiye'nin orta gelir tuzağından çıkışına engel olan yapısal sorunları araştırmakta ve bu sorunları aşmak için politika önerileri geliştirmektedir. Orta gelir tuzağı hakkındaki literatürden hareketle, ilgili politika çıkarımlarını dikkate alan çalışma, Türkiye ekonomisinin, uzun bir durağanlık döneminin ardından orta gelir tuzağını aşma yolunda bir ivme kazandığını göstermektedir. 2013 yılında 12.508 dolarla zirve yapan kişi başına düşen Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH) uzun yıllar süren bir düşüş ve durağanlık dönemi yaşamış, 2020 yılında 8.561 dolar ile en düşük seviyeye gerilemiştir. Ancak bu tarihten sonra yeniden artış göstermiş ve 2024 yılı itibarıyla 15.666 dolara ulaşmıştır. Bu artışa rağmen, Türkiye henüz orta gelir tuzağından tamamen çıkmış bir ülke değildir. Ekonomik yapının düşük katma değerli üretime bağımlılığı, inovasyon kapasitesindeki eksiklikler ve insan sermayesindeki yetersizlikler gibi yapısal sorunların varlığı, sürdürülebilir bir kalkınma yolunda hala önemli engeller teşkil etmektedir.