YAPAY ZEKÂ YÖNETİM SİSTEMİ DENETİMİ VE SERTİFİKASYONU: ISO/IEC 42001 VE ISO/IEC 42006’NIN TÜRKİYE’DE SERTİFİKASYON AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Yapay zekâ teknolojilerinin hızla gelişmesi, kuruluşların etik, güvenilir ve sürdürülebilir sistemler kurma ihtiyacını ön plana çıkarmıştır. Bu bağlamda, ISO/IEC 42001:2023 standardı yapay zekâ yönetim sistemleri için küresel olarak kabul gören ilk referans çerçevesidir. ISO/IEC 42006:2025 standardı ise denetim ve sertifikasyon süreçlerinde uygulanacak ilkeleri tanımlayarak uyumluluk güvenilirliğini sağlamaktadır. Bu çalışmada, bu standartların teorik yönleri ve Türkiye'de uygulanma potansiyelleri incelenmektedir. Kamu kurumları, yüksek hacimli veri işleme bilgi sistemleri ve yapay zekâ destekli karar alma mekanizmaları nedeniyle öncelikli uygulama alanları arasındadır. Özel sektör ve KOBİ'ler için ise standartlar hem yasal uyumluluğu sağlama hem de uluslararası rekabet avantajı elde etme potansiyeli sunmaktadır. Üniversiteler ve teknoparklar, eğitim, araştırma ve pilot projeler aracılığıyla standartların yaygınlaştırılmasında kritik rol oynayabilecek aktörler olarak öne çıkmaktadır. Türkiye'de ISO/IEC 42001 ve ISO/IEC 42006 uygulamalarının etkinliğini artırmak için TÜRKAK'ın akreditasyon mekanizmalarının güçlendirilmesi, TSE'nin standardizasyon çalışmalarının hızlandırılması ve belgelendirme kuruluşlarının sürece aktif olarak katılması gerekmektedir. Ayrıca, TÜBİTAK ve KOSGEB destek programlarından sağlanan mali destekler uygulama kapasitesini artıracağı öngörülmektedir. Sonuç olarak, Türkiye'nin bu standartları stratejik bir yol haritasıyla benimsemesi, etik yapay zekâ yönetiminde ulusal güvenilirliği artıracak ve uluslararası rekabet ve uyumluluk avantajları sağlayacaktır.