BÜYÜKŞEHİR BELEDİYELERİNDE MUHASEBE HATA VE HİLELERİ: SAYIŞTAY DENETİM RAPORLARINDAN KANITLAR

Büyükşehir belediyelerinin geniş bir etki alanına ve yüksek bütçe payına sahip olması muhasebe bilgi sistemlerinin güvenirliğine olan ihtiyacı artırmaktadır. Ancak muhasebe bilgi sisteminin sunduğu bilgilerin doğruluğu ve güvenirliği, muhasebe hata ve hilelerinden olumsuz etkilenmektedir. Bu sebeple büyükşehir belediyelerinde muhasebe hata ve hilelerini analiz etmek, ilgili hata ve hilelerin azaltılmasına katkı sağlayabilir. Bu çalışmada, Türkiye'deki büyükşehir belediyelerinin 2019-2023 dönemine ait Sayıştay raporlarında yer alan muhasebe uygulamaları ile ilgili hata ve hileler, doküman ve içerik analizi yöntemleriyle incelenmiş, bu kapsamda tespit edilen bulgular betimsel olarak değerlendirilerek sunulmuştur. Söz konusu bulgulara göre, büyükşehir belediyelerinde iç denetim eksiklikleri, pandemi süreci, Sayıştay raporlarının belediye meclisinde görüşülmemesi ve kimi mücbir sebeplere bağlı olarak Sayıştay denetiminden muaf olmak muhasebe hata ve hilelerini artırabilecek bir risk unsuru olabilir. İncelenen dönem içerisinde büyükşehir belediyelerindeki muhasebe hata ve hile sayısında artış veya azalış olduğu söylenememektedir. Ancak aynı belediyelerde, aynı muhasebe hatalarının her yıl tekrarladığı görülmektedir. Çalışmada, büyükşehir belediyelerinde en sık maddi duran varlıkların muhasebeleştirilmesi, taşınmaz kayıtları ve amortisman işlemlerine ilişkin hatalar tespit edilmiştir. Öte yandan Sayıştay raporlarında yer alan bulgulara rağmen aynı belediyelerde, aynı muhasebe hatalarının her yıl tekrarladığı görülmektedir. Bu yanlış uygulamalar hata kaynaklı olabileceği gibi kasıtlı olarak da yapılıyor olması muhtemel gözükmektedir. Muhasebe hata ve hilelerini azaltmak için muhasebe meslek mensuplarının yetkinliklerinin artırılması, belediyelerde iç denetim biriminin bulunması, etkin bir iç denetim mekanizmasının kurulması ve çalıştırılması büyük önem taşımaktadır.