Yeryüzü Sıcaklık Değişimini Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi: Denizli İli Örneği

Kentler, yoğun nüfus ve ekonomik faaliyetlerin merkezi olması nedeniyle doğal ve sosyal risklerle karşı karşıya kalmaktadır. Özellikle iklim değişikliğiyle birlikte kentlerin yer yüzü sıcaklıklarında ciddi artışlar yaşanmakta, bu durum kentsel dayanıklılık ve sürdürülebilirlik tartışmalarını öncelikli hale getirmektedir. Bu çalışmanın amacı, Denizli il merkezindeki yeryüzü sıcaklık değişimlerini analiz ederek sıcaklık artışına neden olan faktörleri belirlemek ve gelecekte uygulanabilecek uyum stratejileri için öneriler sunmaktır. Çalışmada saha çalışması ve ikincil verilerin analizini içeren karma bir yöntem kullanılmıştır. İlk aşamada 1990 ve 2018 yıllarına ait Landsat uydu görüntüleri ve CORINE arazi örtüsü verileri incelenmiş, devamında kentsel ve çevresel faktörlerin belirlenebilmesi için çeşitli kriterlere göre seçilen kentsel dokular üzerinden detaylı değerlendirme yapılmıştır. Kentsel yerleşik alanda 5 farklı arazi kullanım ve yerleşim türünü temsilen 10 adet örneklem alan seçilmiş (batı kent çeperi, ticaret alanı, yerleşik alan, doğu kent çeperi, sanayi), coğrafi, kentsel, yapısal ve çevresel faktörler bakımından değerlendirmeye alınmıştır. Elde edilen bulgular, kent merkezindeki yeryüzü sıcaklıklarının 1990 yılına kıyasla 2018 yılında ortalama 4°C arttığını, sıcak bölgelerin özellikle sürekli şehir yapısı ve endüstriyel alanlarda yoğunlaştığını göstermektedir. Arazi örtüsü değişiminin yanı sıra kentsel doku unsurlarının da yüzey sıcaklıkları üzerinde belirgin bir rol oynadığı ortaya konmuştur. Bu bağlamda kentsel arazi kullanım türü, yeşil alanların nitelik ve sürekliliği ile coğrafi faktörler ön plana çıkmaktadır. Bu çalışma, kentsel ısı adası etkilerinin mikro ölçekte analiz edilmesi, farklı yıllara ait verilerin karşılaştırılması ile mekânsal-iklimsel değişimin incelenmesi ve iklime duyarlı kentsel planlama stratejileri geliştirilmesi açısından özgün bir katkı sunmaktadır. Özellikle Denizli gibi hızlı büyüyen Anadolu kentleri için somut bir örnek olması, çalışmanın önemini artırmaktadır.