Yaşlı Bireylerin Ekonomik Düzeylerinin Sosyal Dışlanma ve Yaşam Memnuniyetine Etkisi

Bu çalışma, yaşlı bireylerin ekonomik düzeylerinin sosyal dışlanma ve yaşam memnuniyeti üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Türkiye’nin yedi coğrafi bölgesinde, Türkiye İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması (İBBS) düzeyinde yürütülmüş ve yüz yüze anket yöntemiyle veri toplanmıştır. Veriler, SPSS 20.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada, Sosyal Dışlanma Ölçeği (SDÖ) toplam puan ortalaması 59.48±14.74, Yaşam Memnuniyeti Ölçeği (YMÖ) puan ortalaması ise 21.17±6.03 olarak belirlenmiştir. SDÖ’nün alt boyutlarında; maddi yoksunluk ortalaması 27.42±8.17, enformel sosyal destek yoksunluğu 11.48±4.15, ulaşım ve finansal hizmetlere erişim 11.64±4.11, çevresel dışlanma ise 8.94±3.23 ortalamaya sahiptir. Bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü ANOVA sonuçlarına göre, gelir düzeyine göre sosyal dışlanma ve yaşam memnuniyetinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Pearson korelasyon ve lineer regresyon analizleri de bu bulguları desteklemektedir. Bu sonuçlar, yaşlı bireylerin sosyal dışlanma ve yaşam memnuniyetinin sadece ekonomik değişkenlerle açıklanamayacağını ortaya koymaktadır. Dolayısıyla, yaşlılara yönelik sosyal politikaların kültürel, sosyal ve yapısal boyutları içeren çok yönlü bir yaklaşımla geliştirilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, yerel yönetimler bünyesinde yaşlı sosyal etkinlik merkezlerinin kurulması, yaşlı bireylerin aktif yaşlanmasını destekleyecek, sosyalleşme imkânlarını artıracak ve sosyal dışlanmayı azaltacaktır. Benzer şekilde, ev içi bakım destek programlarının yaygınlaştırılması hem fiziksel hem de ekonomik açıdan dezavantajlı konumda bulunan yaşlı bireyler için büyük önem taşımaktadır. Bu tür politikalar, yaşlıların yaşam kalitesini artırmak ve sosyal dışlanmayı önlemek açısından kritik öneme sahiptir.