تبیین مدل مراقبت شخص محور در نظام سلامت: مطالعه فراترکیب

وجود مسائل متعدد در نظام ارائه خدمات سلامت ایران از جمله بی‌عدالتی در بهره‌مندی از خدمات، افزایش بار بیماری‌های مزمن و اولویت درمان بر بهداشت، مستلزم طراحی و توسعه مدل‌های نوین ارائه خدمت متناسب با نیازهای اصلی کشور است. در سیاست‌های کلی حوزه سلامت موارد متعددی ازقبیل رویکرد همه‌جانبه نسبت به سلامت، ساماندهی تقاضا و تأمین بهداشت عمومی وجود دارد که بر ضرورت بهبود مدل‌های ارائه خدمات سلامت دلالت دارد. اگرچه جهت‌دهی مجدد مدل‌های ارائه خدمت به‌مثابه یک روند جهانی منجر به رویکردهای مختلفی اعم از مراقبت رابطه‌ مدار، خانواده‌ محور و بیمارمحور در نظام‌های سلامت شده اما همچنان مطالعات منسجمی بر روی مراقبت شخص‌محور خصوصا ارزش‌ها، فرایندها و نتایج تجربی آن صورت نگرفته‌ است. هدف: تبیین ابعاد مدل مراقبت شخص‌ محور در نظام سلامت به‌وسیله‌ی داده‌های ثانویه است. روش: برای مطالعه داده‌های ثانویه از نوع کیفی و مرور نظام‌مند بوده که بر اساس روش پژوهشی «فراترکیب» و تجزیه‌ وتحلیل داده‌های گردآوری‌شده با روش «تحلیل مضمون» دنبال شده‌است. یافته‌ها: ۷۵۹۱ مدرک منحصربه‌ فرد به دست آمد که پس از بررسی سه‌ مرحله‌ای، ۱۱۸ مدرک منتخب شناسایی شد؛ سپس با تحلیل مضمون مطالعات منتخب بر اساس سؤالات پژوهش، ۲۸۵ کد در قالب ۶۷ مضمون پایه، ۱۴ مضمون سازمان‌دهنده و پنج مضمون فراگیر استخراج شد. نتایج: مراقبت شخص‌ محور نوعی فلسفه مراقبت بوده که طبق ارزش‌های شخصی‌سازی، رفق‌محوری، درگیرسازی و خودمختاری شکل‌ می‌گیرد و مشتمل بر فرآیندهایی در سطوح خرد، میانی و کلان است. همچنین اجرای مراقبت شخص‌محور می‌تواند منجر به بهبود هزینه اثربخشی و محیط کاری، ارتقای سلامت و به‌زیستی و همچنین توسعه روابط متقابل بیمار و ارائه‌ کنندگان شود.