Discourse Analysis of the Meaning of Life in the Prayer of Makarim al-Akhlaq: From the Experience of Prayer to the Formation of Faith-Based Self-Awareness

پژوهش حاضر معنای زندگی در گفتمان دعای مکارم‌الاخلاق از صحیفه سجادیه را بررسی کرده و تلاش نمود سازوکارهای زبانی و معنایی شکل‌دهنده تجربه دینی و خودآگاهی مؤمنانه را آشکار نماید. متن دعا با روش تحلیل گفتمان کیفی و رویکرد معناشناختی ـ تفسیری مورد مطالعه قرار گرفت. در این تحلیل، زبان دعا به‌مثابه کنش گفتاری دیده شد که در آن معنا از طریق تعامل میان عبد و معبود ساخته ‌شد و لایه‌های اخلاقی، معنوی و وجودی را در نظامی درونی به هم پیوند ‌داد. یافته‌ها نشان می دهد که گفتمان مکارم‌الاخلاق معنای زندگی را در ساحت درونی انسان و در مسیر عبودیت و تخلق به صفات الهی بازتولید کرده است. واژگان دعا، از سطح درخواست به سطح تحول درونی و بازشناسی خویشتن حرکت کرده و معناپذیری مبتنی بر سلوک و آگاهی را شکل داده است. این مطالعه نشان داد زندگی زمانی معنا یافت که انسان از تجربه دعا به درک حضور و مسئولیت وجودی خود رسید؛ حضوری که با اخلاق، دعا و خودآگاهی مؤمنانه پیوند یافته بود و چارچوبی پایدار برای معناجویی در سنت اسلامی فراهم می‌کرد. این پژوهش زمینه تحلیل عمیق‌تر متون دینی را در نسبت با تجربه وجودی انسان فراهم ساخت و گفتمان دعا را به‌عنوان بستر تولید معنا بازنمایی کرد.