“A Discourse Analysis of Supplication 27 of Al-Sahifa al-Sajjadiyya Based on Norman Fairclough’s Theory”

گفتمان مجموعه‌ای از گزاره‌ها، شیوه‌های زبانی و معنایی است که در بسترهای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی شکل می‌گیرد و بازتاب‌دهنده روابط قدرت و ایدئولوژی است. نظریه نورمن فرکلاف زبان را ابزار اصلی ساخت، بازتولید و دگرگونی مناسبات قدرت می‌داند و تحلیل گفتمان انتقادی را در سه سطح توصیف، تفسیر و تبیین سامان می‌دهد. از نگاه او، هر متن و کنش زبانی بخشی از فرایند تعامل اجتماعی و در نتیجه نوعی گفتمان است. صحیفه سجادیه، یکی از مهم‌ترین متون دعا در سنت اسلامی ـ شیعی، علاوه بر جایگاه عبادی، واجد لایه‌های عمیق سیاسی، اجتماعی و فرهنگی است که در قالب زبان نیایش بیان شده‌اند. دعای بیست و هفتم این کتاب نیز از متونی است که بازتاب‌دهنده نگرانی‌ها و موقعیت جامعه تحت ستم دوران امام سجاد(ع) است. هدف این پژوهش بررسی گفتمان قدرت، هویت و مقاومت در دعای بیست و هفتم صحیفه سجادیه بر اساس نظریه فرکلاف است. این مطالعه با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و روش کیفی انجام شده و می‌کوشد نشان دهد زبان دعا چگونه فراتر از بیان نیازهای فردی و جمعی، در نقش ابزاری برای بازتولید گفتمان اجتماعی ـ سیاسی و مقابله با ساختارهای سلطه عمل می‌کند. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که ساختار زبانی پیچیده، سبک خطابی تأثیرگذار و انسجام معنایی موجود در متن، گفتمانی فعال و برانگیزاننده می‌آفریند که قابلیت الهام‌بخشی برای مخاطبان معاصر را نیز حفظ کرده است. بر این اساس، دعای بیست و هفتم نه تنها میراثی عبادی، بلکه متنی گفتمانی و کنش‌محور است که به فهم چرخه‌های قدرت و مقاومت در تاریخ اسلامی کمک می‌کند.