A Qualitative Study on Developing an Indigenous Model of Professional Accountability for Managers toward Human Capital Empowerment in the Iranian Tax Administration

پاسخگویی حرفه‌ای مدیران یکی از مؤلفه‌های بنیادین حکمرانی مطلوب و ازالزامات اساسی ارتقای اعتماد عمومی، و توانمندسازی سرمایه انسانی درسازمان‌های دولتی به شمار می‌رود. با این حال، بخش قابل توجهی از الگوهای موجود پاسخگویی، مبتنی بر چارچوب‌های غیر‌بومی بوده و با زمینه‌های، فرهنگی و ارزشی نظام اداری انطباق کامل ندارند.پژوهش حاضر با هدف توسعه الگوی بومی پاسخگویی حرفه‌ای در سازمان‌های دولتی (مورد مطالعه: سازمان امور مالیاتی کشور) انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از حیث ماهیت، کیفی است و با بهره‌گیری از رویکرد تحلیل مضمون براون و کلارک انجام شده است.داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۲ نفر از خبرگان منتخب شامل مدیران سازمان امور مالیاتی کشور و اعضای هیئت‌علمی دانشگاه گردآوری شد.انتخاب مشارکت‌کنندگان با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند مبتنی بر معیار و از طریق فرایند غربالگری حرفه‌ای انجام گرفت.داده‌ها پس ازدستیابی به اشباع نظری،با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA11 تحلیل شدند. یافته‌های پژوهش منجر به استخراج ۳۴۲کدهای اولیه، ۲۵مورد مضامین فرعی و در نهایت شناسایی هشت مضمون اصلی پاسخگویی حرفه‌ای شامل:«قانونمندی و شفافیت نهادی»،«عدالت و انصاف مالیاتی»،«کارآمدی و چابکی سازمانی»،«تعهدسازمانی واخلاق حرفه‌ای»،«تعامل باذی‌نفعان»،«فناوری ونوآوری در پاسخگویی»،«توانمندسازی و یادگیری سازمانی»و«پاسخگویی ارزش‌محور و بومی»شد.نتایج نشان می‌دهد که مضمون«پاسخگویی ارزش‌محور و بومی»به‌عنوان هسته مفهومی مدل،سایر ابعاد پاسخگویی حرفه‌ای را در چارچوب ارزش‌ها و اقتضائات نهادی ایران یکپارچه می‌سازد.درمجموع، الگوی ارائه‌شده می‌تواند به‌عنوان چارچوبی مفهومی و کاربردی، مبنای طراحی سیاست‌های توانمندسازی سرمایه انسانی، ارتقای پاسخگویی مدیریتی و بهبود عملکرد سازمان‌های دولتی کشور قرار گیرد.