Uluslararası İklim Anlaşmaları Bağlamında Enerji Dönüşümünün Hibrit Tabanlı Dinamik Kümeleme Analizi

Çalışma, uluslararası iklim anlaşmalarının ülkelerin enerji profilleri üzerindeki etkilerini zaman serisi perspektifinden incelemektedir. 1990–2024 döneminde 200’den fazla ülke, Kyoto öncesi (1990–1996), Kyoto sonrası (1997–2014) ve Paris sonrası (2015–2024) olmak üzere üç ayrı fazda analiz edilmiştir. Öncelikle ülkelerin enerji profilleri arasındaki benzerlikler ve farklılıklar, dinamik zaman bükmesi (DTW) temelli bir kümeleme yaklaşımıyla ortaya konmuştur. Ardından, farklı dönemlerde elde edilen kümelerin ne ölçüde istikrarlı ya da değişken olduğu, düzenlenmiş rand indeksi (ARI) kullanılarak nicel olarak değerlendirilmiştir. Son olarak, kümeleri birbirinden ayıran en belirleyici enerji göstergeleri rassal orman modeliyle belirlenerek, kümeleme sonuçlarının yorumlanabilirliği artırılmıştır. Bu hibrit yaklaşım sayesinde çalışma, hem yöntemsel hem de ampirik açıdan literatüre özgün bir katkı sunmaktadır. Bulgular; Kyoto öncesinde fosil yoğunluğunun belirleyici olduğunu, Kyoto döneminde hidroelektriğin öne çıktığını, Paris döneminde ise düşük karbon ve yenilenebilir göstergelerin baskın hale gelerek anlaşmaların farklılaştırıcı etkileri olduğunu göstermektedir. Ayrıca, Kyoto’nun sınırlı etkilerine karşılık Paris’in daha kapsayıcı ve sürdürülebilir bir çerçeve sunduğu anlaşılmaktadır. Bu çalışma, dinamik analiz, istikrar ölçümü ve açıklanabilirlik boyutlarını bir araya getiren özgün bir yöntemi literatüre kazandırmaktadır. Ayrıca bu yöntem, politika yapıcıların ülkelerin anlaşmalara uyumunu izlemeleri ve öncelikli göstergeleri tanımlamaları için nesnel bir veri temeli sunar.