Pazarlamada Gerçeklik Teknolojileri İle İlgili Çalışmaların Bibliyometrik Analizi

Günümüzde teknolojik gelişmelerin ivme kazanması, pazarlama disiplininde de yapısal ve stratejik dönüşümleri beraberinde getirmiştir. Özellikle dijitalleşmenin etkisiyle, tüketici beklentileri daha etkileşimli, kişiselleştirilmiş ve deneyim merkezli uygulamalara yönelmiştir. Bu dönüşüm bağlamında öne çıkan genişletilmiş gerçeklik (extended reality – XR) kavramı, sanal gerçeklik (VR), artırılmış gerçeklik (AR) ve karma gerçeklik (MR) teknolojilerini kapsayan bütüncül bir üst kavram olarak literatürde yerini almıştır. Bu çalışma, gerçeklik teknolojilerinin pazarlama literatüründeki yerini ortaya koymak amacıyla bir bibliyometrik analiz sunmaktadır. Araştırma kapsamında, 2016-2025 yılları arasında Web of Science (WOS) veri tabanında "marketing" başlığıyla taranan ve “virtual reality”, “augmented reality”, “mixed reality” ve “extended reality” anahtar kelimelerini içeren yayınlar analiz edilmiştir. Yalnızca işletme alanına ait makaleler, araştırma makaleleri ve erken erişimdeki çalışmalar değerlendirmeye alınmış; kitap bölümleri ve konferans bildirileri ise analiz dışı bırakılmıştır. Elde edilen bulgular, artırılmış gerçeklik, sanal gerçeklik ve karma gerçeklik teknolojilerinin pazarlama stratejileri ve uygulamaları üzerindeki dönüştürücü etkisini gözler önüne sermektedir. Gerçekleştirilen analiz, söz konusu teknolojilerden yararlanmak isteyen akademisyenler ve uygulayıcılar için önemli içgörüler sunmaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma; araştırmacıların atıf ve yayın ağlarında öne çıkan yazarları, ülkeleri, kurumları ve yeni eğilimleri tanıyarak pazarlama stratejilerinde gerçeklik teknolojilerini daha etkili kullanabilmelerine katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Ayrıca, ilgili alanda çalışma yapmayı planlayan araştırmacılar için yol gösterici bir ön analiz niteliği taşımaktadır.