Klasik Arap Sözlüklerinde Şiir Şahitlerinin İşlevi (Kitâbü’l-ʿAyn, Cemheratü’l-Luga ve Lisânü’l-ʿArab Örnekleminde)

Sözlük eserleri, bir dili koruma altına alan ve dilin kimliğini oluşturan tüm unsurları nesilden nesile ulaştıran çalışmalardır. Dil alimleri, dilin korunması niyetiyle çeşitli çalışmalar gerçekleştirmiş ve dilin yapı taşları olan kelimeleri sistematik biçimde muhafaza etmeye çalışmışlardır. Bu bağlamda sözlük çalışmalarında yer alan kelime hazinelerinin güvenilirliğini teyit etmek niyetiyle farklı tanıklıklardan yararlanılmıştır. Şiirin büyülü dünyasında yer alan, şiirleri ve şairlerini olağanüstü kabul eden toplumlar için en kıymetli referanslardan biri de şiir şȃhidleri olmuştur. Bu çalışmada kadim Arapça'da kelimelerin anlamlarının belirlenmesinde şiirin oynadığı rol gözler önüne serilmeye çalışılmıştır. Ayrıca, sahih anlamların şiirsel ifadelerle doğrulanmasına da vurgu yapılmıştır. İslami ilimlerin temelini Arapça oluşturmaktadır ve Arapçayı tam anlamıyla bilmeden dini ilimlerin doğru şekilde öğrenilmesi mümkün değildir. Bu bağlamda, şiir şahitlerinin anlamları doğrulaması, Arapça metinlerin doğru anlaşılmasında hayati bir öneme sahiptir. Bu makalenin amacı, klasik döneme ait üç sözlük özelinde şiir şȃhidlerinin işlevini incelemek ve şiir şȃhidlerinin önemine dikkat çekmektir. Bu anlamda, şiir şahitlerinin önemine dair çalışmaların eksikliği, mevcut literatürdeki boşluğu doldurma imkanı sunmaktadır. Klasik Arap sözlüğünde şiirlerin nasıl şȃhid olarak kullanıldığı, aralarındaki farklılıklar veya benzerlikler ile Arap sözlükçülüğünde şiirin rolü, "şȃhid" kavramı araştırılmıştır. Ayrıca, şiir şahitlerinin, dili oluşturan kelimelerin anlam açısından doğru karşılıklarını tespit etmedeki katkısı incelenmiştir. Sözlükçülük ile nahiv ve belagat arasındaki ilişkiler de araştırılmıştır. Bu araştırma, diğerler çalışmalardan farklı olarak, sözlüklerdeki şiir şȃhidliği meselesini ve bunun önemini ortaya koyması bakımından ve ilk dönem sözlüklerde bu tarz şȃhidlerin kullanılmasının teyidi açısından dil bilim araştırmalarına bir katkı sunabilir. Bu makalede nitel araştırma teknikleriyle çalışılmıştır. Eserler doküman, içerik analizi ve karşılaştırma yöntemiyle taranmıştır.