Türkiye Selçukluları Zamanında Önde Gelen Bir Komutan: Emir Hüsâmeddîn Yusuf

Türkiye Selçukluları, Anadolu coğrafyasını Türklerin anayurdu haline getirmeleri bakımından ayrıcalıklı bir konuma sahiptirler. Ayrıca bu toprakların her anlamda imarıyla ve iskânıyla meşgul olmaları Türk Tarihi’ne yaptıkları önemli bir hizmettir. Türkiye Selçuklularının Anadolu üzerindeki fetih, imar ve iskân politikaları sultanlar yanında önde gelen devlet erkânı tarafından da gerçekleştirilmiştir. Nitekim kaynaklarda Türkiye Selçuklu sultanları yanında Mübârizeddîn Ertokuş, Şemseddîn Altunaba, Mübârizeddîn Armağanşâh, Celâleddîn Karatay, Seyfeddîn Karasungur ve Sahip Ata Fahreddîn Ali gibi bâni yönü kuvvetli olan devlet adamlarının isimlerine rastlanmaktadır. Bu emirler gibi hem devlet adamı hem de bâni yönü olan, ancak ismi pek bilinmeyen bir kişi daha vardır. Bu kişi özellikle Sultan I. İzzeddîn Keykâvus (1211-1220) iktidarının önde gelen devlet adamlarından olan Emir Hüsâmeddîn Yusuf’tur. Yazılı kaynaklarda onun siyasi faaliyetleri hakkındaki bilgiler oldukça sınırlıdır. Ancak bâni yönünün delili olan epigrafik malzemeler Hüsâmeddîn Yusuf hakkında mühim bilgiler sağlamaktadır. Ona ait kitabelerden Sultan I. İzzeddîn Keykâvus’un Malatya valisi olduğu, Sinop ve Antalya’nın fethinden sonra her iki şehrin de tahkim ve imarında görev aldığı anlaşılmaktadır. Ayrıca Sultan I. İzzeddîn Keykâvus’un iktidarında gerçekleşen tüm askerî seferlere Malatya kuvvetleriyle birlikte katıldığını gösteren kayıtlar bulunmaktadır. Sahip olduğu ünvanlardan ve katıldığı askerî seferlerden onun Selçukluların önde gelen komutanlarından birisi olduğu da öğrenilmektedir. Üstelik kendisine ait kitabeler gerek Sinop’ta gerekse de Antalya’da diğer Selçuklu devlet erkânı arasında mümtaz bir yeri olduğunu göstermektedir. Çalışmamız kapsamında Emir Hüsâmeddîn Yusuf’un siyasi kariyeri ve bâni yönü hakkındaki veriler ortaya konmakta, kendisinin Sultan I. İzzeddîn Keykâvus iktidarındaki genel konumu değerlendirilmektedir.