Türkiye’de Özel Yetenekli Öğrencilerin Fen Eğitimine Yönelik Yapılan Tezlerin İncelenmesi

Özel yetenekli öğrencilerin eğitiminde fen bilimleri, eleştirel düşünme, problem çözme ve yaratıcılık gibi üst düzey bilişsel becerilerin gelişimine katkı sağlayan temel disiplinlerden biridir. Fen eğitimi, özel yetenekli öğrencilerin bilişsel becerilerini geliştirmelerine ve bilimsel meraklarını desteklemelerine önemli katkı sağlamaktadır. Bu bağlamda, 2000-2024 yılları arasında özel yetenekli öğrencilerin fen eğitimine yönelik Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi (YÖKTEZ)’nde yayımlanan lisansüstü tez çalışmalarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kapsamında doküman incelemesi tekniği kullanılmış, belirlenen 61 lisansüstü tez çalışması içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular, özel yetenekli öğrencilerin fen eğitimine yönelik lisansüstü tezlerin çoğunluğunun yüksek lisans düzeyinde ve İstanbul Üniversitesi bünyesinde yürütüldüğünü göstermektedir. Tezlerin çoğunluğu ortaokul düzeyinde gerçekleştirilmiş olup, ilkokul ve lise seviyesinde yapılan çalışmaların sınırlı olduğu belirlenmiştir. Veri toplama aracı olarak form ve ölçeklerin, veri analizinde ise betimsel analiz ve içerik analizinin yaygın olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. Çalışmaların belirli üniversitelerde yoğunlaşması ve ortaokul düzeyindeki öğrencilere odaklanması, fen eğitimine yönelik araştırmaların bu alanlara eğilim gösterdiğini ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, özel yetenekli öğrencilerin fen eğitimine yönelik akademik çalışmaların kapsamını ve eğilimlerini anlamaya yönelik önemli veriler sunmaktadır. Bu çalışma, 2000-2024 yılları arasında Türkiye’de yayımlanan özel yetenekli öğrencilerin fen eğitimine yönelik lisansüstü tezleri incelemekte olup, YÖKTEZ’de yer alan çalışmalarla sınırlıdır. Gelecekte yapılacak araştırmalarda, özel yetenekli öğrencilerin fen eğitimine yönelik uluslararası tez ve makalelerin de incelenmesi önerilmektedir. Bunun yanı sıra, lise ve ilkokul düzeyindeki araştırmaların artırılması, özel yetenekli öğrencilerin tüm eğitim süreçlerinde fen eğitiminin nasıl şekillendiğini anlamak açısından önemli olacaktır. Ayrıca, araştırmaların bilişsel beceriler ve STEM eğitimi dışındaki farklı konulara odaklanması, fen eğitimi alanındaki çeşitliliği artırabilir.