Het urgente verhaal van schaarste in de zorg in een ziekenhuis

Schaarste in de zorg presenteert zich als een urgent narratief (pending<br/>narrative). Schaarste vertegenwoordigt een rampscenario dat moet worden<br/>afgewend. Het narratief spoort verantwoordelijke actoren in het publieke<br/>domein aan tot een collectieve transformatie (Törrönen, 2000, 2001). <br/>Crises zoals de COVID-19-pandemie of klimaatcrises, vormen een vruchtbare<br/>voedingsbodem voor dit soort verhalen. De overtuigingskracht van het<br/>narratief komt voort uit de dreiging dat, als er nu niet op de juiste manier<br/>wordt gehandeld, de continuïteit van het (menselijk) leven in gevaar komt.<br/>Echter vanuit een narratief perspectief laten (urgente) verhalen ook zien dat<br/>een crisis narratief geconstrueerd wordt, wat een impact heeft op een bepaald<br/>(collectief) handelen. De vraag rijst hoe dit krachtige narratief in het publieke<br/>domein zich verhoudt tot het narratief rondom schaarste in de realiteit van<br/>een zorgorganisatie. Met andere woorden, hoe brengen zorgmedewerkers en<br/>patiënten schaarste zelf ter sprake?<br/>Om meer inzicht te krijgen in de betekenis van schaarste in de zorg en de mate<br/>van urgentie, is er behoefte aan een analyse van de figuratie van schaarste in<br/>een zorgcontext. De centrale vraag is: Hoe wordt de figuur van schaarste narratief geconstrueerd in een ziekenhuis? Hiervoor is een jaar lang geobserveerd op drie afdelingen en zijn er diverse organisatiebrede filosofietafels georganiseerd.<br/>Op basis van de transcripties heeft een semiotische analyse volgens Algirdas<br/>Julien Greimas en zijn Parijse School plaatsgevonden (Greimas, 1973;<br/>Greimas, 1987)* Semiotiek is de studie van de tekens, of meer specifiek, het proces van betekenisgeving. Een woord krijgt pas betekenis in relatie tot andere woorden. Zoals eerder aangegeven, betekent het woord schaarste iets anders in de context van oorlog, gebrek aan medicijnen, voedseltekort en levensbedreigende situaties dan in relatie tot een ‘overvloed aan medischtechnisch mogelijkheden’, vergrijzing of personeelstekort. <br/>Deze verschillen in betekenisgeving worden vanuit de semiotiek op een functionele en formele wijze geïnterpreteerd.<br/>De onderzoeksresultaten kunnen worden gepresenteerd en vormen het<br/>vertrekpunt van een filosofische reflectie in mijn PhD-onderzoek naar de<br/>vraag ‘hoe professionalisering van artsen in een ziekenhuis in tijden van<br/>schaarste kan worden gedacht’. Er blijkt sprake van een onderbroken en<br/>gebroken narratief. Het rijke oeuvre van de filosoof Ricoeur, waarin het<br/>relationeel zelfverstaan en het samenleven in rechtvaardige instituties biedt<br/>hier een bron van reflectie. <br/><br/>* Er zijn verschillende narratieve perspectieven en narratologieën die inzicht bieden in organisaties en de constructie van verhalen (Boje, 2001; Boje et al. 2001; Czarniawaska 2002). De semiotische analyse van Greimas onderscheidt zich door zijn polemische karakter en de focus op het beschrijven van transformaties. Hierdoor is deze methode bijzonder geschikt voor het doorgronden van de betekenisgeving aan schaarste als een<br/>urgent verhaal.