Hemodiyaliz Kateter Kullanımında Kılavuz Önerileri

Hemodiyaliz, son dönem böbrek yetmezliği olan hastalarda yaşamı sürdürmek için gerekli temel renal replasman tedavilerinden biridir. Tedavinin başarısı, uygun vasküler erişim yolunun seçimi ve etkin yönetimi ile doğrudan ilişkilidir. Vasküler erişim, hemodiyalizin yaşam çizgisi olarak kabul edilmekte olup, arteriyovenöz fistül ve greft kalıcı erişim yolları olarak öncelikli önerilirken, santral venöz kateterler acil durumlarda, geçici gereksinimlerde veya kalıcı girişim uygun değilse tercih edilmektedir. Bununla birlikte, santral venöz kateter kullanımının enfeksiyon, tromboz, tıkanıklık, bakteriyemi ve damar duvarı hasarı gibi komplikasyon oranlarının yüksek olması nedeniyle, uluslararası kılavuzlar kateter kullanımının azaltılmasını, arteriyovenöz fistül erişim oranlarının artırılmasını ve kronik kullanımın %10’un altında tutulmasını önermektedir. 2019 Kidney Disease Outcomes Quality Initiative güncellemesi ile “Önce Fistül” yaklaşımı, hastanın klinik, sosyal ve yaşam hedeflerini önceleyen “Son Dönem Böbrek Yetmezliği Yaşam Planı” modeline evrilmiştir. Bu yaklaşım, hastaya özgü tedavi planlamasının önemini vurgulamakta; erişim yolunun seçiminde damar yapısı, yaşam beklentisi, eşlik eden hastalıklar ve tedavi tercihlerini temel almaktadır. Santral venöz kateter bakımında asepsi-antisepsi uygulamaları, el hijyeni, düzenli pansuman, lümen yıkama, heparinle kilitleme tekniklerine uyum ve her seans öncesi komplikasyon değerlendirmesi kritik gerekliliklerdir. Hemşirelik bakımı santral venöz kateter yönetiminde belirleyici role sahip olup, hasta ve yakınlarının eğitimi enfeksiyon ve diğer komplikasyonların azaltılmasında tamamlayıcı etkidedir. Multidisipliner yaklaşımın güçlendirilmesi, erken sevk uygulamaları ve bakım protokollerine bağlılığın artırılması; hasta güvenliği, yaşam kalitesi ve sağkalım oranları üzerinde olumlu sonuçlar doğurmaktadır. Bu çalışma, güncel kılavuzlar (Kidney Disease Outcomes Quality Initiative ve Dünta Sağlık Örgütü) kılavuzlarına doğrultusunda hemodiyaliz kateter kullanımına ilişkin hemşirelik bakım ilkelerini özetleyen bir derlemedir.