Karamanlı Türkçesi ve Orta Anadolu Ağızlarının Karşılaştırmalı Ses Bilgisi II -Ünsüzler-

1924 yılına kadar Anadolu’nun başta Orta Anadolu olmak üzere belli bölgelerinde yaşayan ve bu tarihten itibaren Yunanistan’a göçen Karamanlılar, günlük hayatlarında, yazılı kültür ve edebiyat etkinliklerinin büyük bir bölümünde Türkçe kullanmışlardır. Kullandıkları Türkçe, yaşadıkları bölgelere ve kullanım alanına göre farklılıklar göstermekle birlikte ağız özellikleri gösteren Karamanlıca metinlerin fonetik ve morfolojik özellikler bakımdan Anadolu ağızlarından çok büyük bir farklılık taşımadığı görülmektedir. Daha önce yapılan ünlüler konusundaki karşılaştırmalar, ünlü düzeni bakımından Karamanlı Türkçesinin Orta Anadolu Ağızlarıyla önemli paralellikler gösterdiğini ortaya koymuştu. Bu çalışmada aynı yöntemle ünsüzler bakımından bir karşılaştırma yapıldı. Ünsüz değişmesi, ünsüz düşmesi, korunan ünsüz, ünsüz tekleşmesi, ünsüz ikizleşmesi, ünsüz türemesi, metatez (yer değiştirme), hece yutumu, ünsüz benzeşmesi özellikleri açısından Karamanlı Türkçesi, Orta Anadolu Ağızları ile karşılaştırıldı. Karşılaştırmalar bazen sözcük düzeyinde bazen de ses özelliği düzeyinde ortaklıklar göstermektedir. Bu ortaklıklara rağmen Yunan harfli metinlerin imla sorunları ve ağız derleme çalışmalarının tüm ağız özelliklerini birebir yansıtmaktan uzak olduğu da gözden uzak tutulmamalıdır. Diğer bir sorun da eşzamanlılık ile ilgilidir. Karamanlıca metinlerin büyük bölümünün 19. yüzyıla ait olmasına rağmen Orta Anadolu Ağızları ile ilgili derleme çalışmalarının 20. yüzyılın sonu ve 21. yüzyılın ilk çeyreğine ait olduğu da yabana atılmamalıdır. Bu sebeple bu iki ağız alanının aynı ortamda şekillenmelerine rağmen birbirleriyle tam bir denklik içinde olması mümkün değildir. Ancak yine de ünlü düzeninde olduğu gibi ünsüz düzeninde de Karamanlı Türkçesiyle Orta Anadolu Ağızları çok yüksek oranlarda ortaklık göstermektedir.

Authors

Publication Details

Journal
Kün Edebiyat ve Kültür Arastirmalari Dergisi
Published
2025-12-31
DOI
https://doi.org/10.54281/kundergisi.62
Primary Topic
Linguistics and Cultural Studies
Type
article
Field-Weighted Citation Impact
0.00
Controls
|||
ALL TIME
JAN
FEB
MAR
APR
MAY
JUN
JUL
AUG
SEP
OCT
article

Karamanlı Türkçesi ve Orta Anadolu Ağızlarının Karşılaştırmalı Ses Bilgisi II -Ünsüzler-

Nevzat Özkan
Kün Edebiyat ve Kültür Arastirmalari Dergisi
Linguistics and Cultural Studies
article

Karamanlı Türkçesi ve Orta Anadolu Ağızlarının Karşılaştırmalı Ses Bilgisi II -Ünsüzler-

Nevzat Özkan
article en

Abstract

1924 yılına kadar Anadolu’nun başta Orta Anadolu olmak üzere belli bölgelerinde yaşayan ve bu tarihten itibaren Yunanistan’a göçen Karamanlılar, günlük hayatlarında, yazılı kültür ve edebiyat etkinliklerinin büyük bir bölümünde Türkçe kullanmışlardır. Kullandıkları Türkçe, yaşadıkları bölgelere ve kullanım alanına göre farklılıklar göstermekle birlikte ağız özellikleri gösteren Karamanlıca metinlerin fonetik ve morfolojik özellikler bakımdan Anadolu ağızlarından çok büyük bir farklılık taşımadığı görülmektedir. Daha önce yapılan ünlüler konusundaki karşılaştırmalar, ünlü düzeni bakımından Karamanlı Türkçesinin Orta Anadolu Ağızlarıyla önemli paralellikler gösterdiğini ortaya koymuştu. Bu çalışmada aynı yöntemle ünsüzler bakımından bir karşılaştırma yapıldı. Ünsüz değişmesi, ünsüz düşmesi, korunan ünsüz, ünsüz tekleşmesi, ünsüz ikizleşmesi, ünsüz türemesi, metatez (yer değiştirme), hece yutumu, ünsüz benzeşmesi özellikleri açısından Karamanlı Türkçesi, Orta Anadolu Ağızları ile karşılaştırıldı. Karşılaştırmalar bazen sözcük düzeyinde bazen de ses özelliği düzeyinde ortaklıklar göstermektedir. Bu ortaklıklara rağmen Yunan harfli metinlerin imla sorunları ve ağız derleme çalışmalarının tüm ağız özelliklerini birebir yansıtmaktan uzak olduğu da gözden uzak tutulmamalıdır. Diğer bir sorun da eşzamanlılık ile ilgilidir. Karamanlıca metinlerin büyük bölümünün 19. yüzyıla ait olmasına rağmen Orta Anadolu Ağızları ile ilgili derleme çalışmalarının 20. yüzyılın sonu ve 21. yüzyılın ilk çeyreğine ait olduğu da yabana atılmamalıdır. Bu sebeple bu iki ağız alanının aynı ortamda şekillenmelerine rağmen birbirleriyle tam bir denklik içinde olması mümkün değildir. Ancak yine de ünlü düzeninde olduğu gibi ünsüz düzeninde de Karamanlı Türkçesiyle Orta Anadolu Ağızları çok yüksek oranlarda ortaklık göstermektedir.

Kün Edebiyat ve Kültür Arastirmalari Dergisi
Quality Education
Openalex Percentile: Top 18%
Linguistics and Cultural Studies
AI Navigator

Ask Laika to Summarize, Analyze, and Connect papers live on the map.

Summarize Papers & Methodologies

Extract key findings, datasets, and comparative methods across publications.

Benchmark Rankings & Visual Analytics

Rank top research institutions, authors, funders, topics, and journals by Field-Weighted Citation Impact (FWCI) and paper volume with instant charts.

Connect Distant Disciplines

Bridge topological clusters on the map to find hidden collaborative intersections.