Karamanlı Türkçesi ve Orta Anadolu Ağızlarının Karşılaştırmalı Ses Bilgisi II -Ünsüzler-
1924 yılına kadar Anadolu’nun başta Orta Anadolu olmak üzere belli bölgelerinde yaşayan ve bu tarihten itibaren Yunanistan’a göçen Karamanlılar, günlük hayatlarında, yazılı kültür ve edebiyat etkinliklerinin büyük bir bölümünde Türkçe kullanmışlardır. Kullandıkları Türkçe, yaşadıkları bölgelere ve kullanım alanına göre farklılıklar göstermekle birlikte ağız özellikleri gösteren Karamanlıca metinlerin fonetik ve morfolojik özellikler bakımdan Anadolu ağızlarından çok büyük bir farklılık taşımadığı görülmektedir. Daha önce yapılan ünlüler konusundaki karşılaştırmalar, ünlü düzeni bakımından Karamanlı Türkçesinin Orta Anadolu Ağızlarıyla önemli paralellikler gösterdiğini ortaya koymuştu. Bu çalışmada aynı yöntemle ünsüzler bakımından bir karşılaştırma yapıldı. Ünsüz değişmesi, ünsüz düşmesi, korunan ünsüz, ünsüz tekleşmesi, ünsüz ikizleşmesi, ünsüz türemesi, metatez (yer değiştirme), hece yutumu, ünsüz benzeşmesi özellikleri açısından Karamanlı Türkçesi, Orta Anadolu Ağızları ile karşılaştırıldı. Karşılaştırmalar bazen sözcük düzeyinde bazen de ses özelliği düzeyinde ortaklıklar göstermektedir. Bu ortaklıklara rağmen Yunan harfli metinlerin imla sorunları ve ağız derleme çalışmalarının tüm ağız özelliklerini birebir yansıtmaktan uzak olduğu da gözden uzak tutulmamalıdır. Diğer bir sorun da eşzamanlılık ile ilgilidir. Karamanlıca metinlerin büyük bölümünün 19. yüzyıla ait olmasına rağmen Orta Anadolu Ağızları ile ilgili derleme çalışmalarının 20. yüzyılın sonu ve 21. yüzyılın ilk çeyreğine ait olduğu da yabana atılmamalıdır. Bu sebeple bu iki ağız alanının aynı ortamda şekillenmelerine rağmen birbirleriyle tam bir denklik içinde olması mümkün değildir. Ancak yine de ünlü düzeninde olduğu gibi ünsüz düzeninde de Karamanlı Türkçesiyle Orta Anadolu Ağızları çok yüksek oranlarda ortaklık göstermektedir.
Authors
- Nevzat Özkan
Publication Details
- Journal
- Kün Edebiyat ve Kültür Arastirmalari Dergisi
- Published
- 2025-12-31
- DOI
- https://doi.org/10.54281/kundergisi.62
- Primary Topic
- Linguistics and Cultural Studies
- Type
- article
- Field-Weighted Citation Impact
- 0.00