Yetişkin Bireylerde Sağlık Okuryazarlığı ve Yaşam Kalitesinin İncelenmesine Yönelik Bir Araştırma

Araştırmada, Türkiye'deki yetişkin bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeyleri ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Çalışmanın örneklemini, 2024 yılı itibarıyla Türkiye'de yaşayan ve 18 yaş ve üzeri 399 yetişkin oluşturmaktadır. Kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen katılımcılardan çevrim içi anket yoluyla veri toplanmıştır. Sağlık okuyazarlığı Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32) ile, yaşam kalitesi ise EUROHIS-QOL-8 Yaşam Kalitesi Anketi ile ölçülmüştür. Katılımcıların demografik özellikleri ve sağlık durumları ile sağlık okuryazarlığı ve yaşam kalitesi puanları arasındaki ilişkiler, t testi ve ANOVA testi kullanılarak analiz edilmiştir. Ayrıca, sağlık okuryazarlığı ile yaşam kalitesinin incelenmesi için lineer regresyon analizi yapılmıştır. Araştırma bulgularına göre katılımcıların %41,9’u (167 kişi) yeterli düzeyde sağlık okuryazarlığına sahiptir. Yaş ve eğitim düzeyine göre sağlık okuryazarlığı ve yaşam kalitesi arasında anlamlı farklar bulunmuştur. Kronik hastalık ve düzenli ilaç kullanımı yaşam kalitesini olumsuz etkilerken, düşük sağlık algısı da yaşam kalitesini düşürmektedir. Son bir yıl içinde sağlık sorunu yaşayan bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeyleri daha yüksektir. Sağlık okuryazarlığı ile yaşam kalitesi arasında anlamlı bir ilişki saptanmış (r=0.216; p<0.001) ve sağlık okuryazarlığındaki her bir birimlik artış, yaşam kalitesinde 0.310 birimlik artışla ilişkilendirilmiştir. Ancak sağlık okuryazarlığı, yaşam kalitesindeki değişimin yalnızca %4.7’sini açıklamaktadır. Bu çalışmada, bireylerin sosyoekonomik durumları, yaş grupları ve sağlık durumlarına uygun, bütüncül ve kişiselleştirilmiş stratejilerin geliştirilmesinin önemi vurgulanmaktadır. Araştırma sonuçları, sağlık okuryazarlığı ve yaşam kalitesi arasındaki anlamlı ilişkiyi göstermekle birlikte, bu ilişkinin daha ayrıntılı anlaşılabilmesi için ek çalışmalara ihtiyaç duyulduğunu ortaya koymaktadır.