An objective analysis of environmental indicators affecting urban health in five areas of Qom metropolis

در مقولة رفاه و پایداری زندگی بشر، شرایط زندگی شهرنشینان به عنوان جمعیت غالب جهان امروز، از اهمیت بسیاری برخوردار است. در این خصوص، سلامت، به عنوان آرمان و مفهومی بسیار وسیع که سراسر ابعاد مادی، معنوی و زندگی اجتماعی افراد را دربر می­گیرد، جایگاه بسیار مهمی در تحلیل کیفیت زندگی ساکنین شهرها دارد. برنامه­ریزی سلامت شهری را فرآیندی آگاهانه برای تأمین سلامت و تندرستی کامل جسمانی، روانی و اجتماعی همه ساکنین شهر قلمداد می­کنند و مسلماً آنچه که زمینه­های ایجاد سلامت شهری را فراهم می­کند، مباحثی سیستمی و ترکیبی از موضوعاتی است که به­صورت مستقیم و غیرمستقیم بر سلامت زیست شهری اثر می­گذارد. متناسب با درک این موضوع و با شناخت اهمیت مقوله برنامه ریزی محیطی بر سلامت شهری شهروندان، این مقاله به بررسی این مهم در سطح منطقه پنج شهر قم پرداخته است. پ ژوهش حاضر که از نوع مطالعات کتابخانه­ای و میدانی است از نظر هدف، در دسته پژوهش­های بنیادی-کاربردی قرار می‌گیرد که با روش توصیفی- تحلیل و پیمایشی و با بهره­گیری از پویش محیطی گسترده توسط تیم اجرایی(عکسبرداری، فیش برداری، مصاحبه و تهیه گزارش­های غیررسمی با شهروندان منطقه پنج قم، مشاهدات میدانی و توزیع پرسشنامه)، انجام گردیده است. نتایج این مطالعه که با استفاده از نرم افزار تحلیلی spss16 و البته تطبیق نتایج نظر شهروندان با مشاهدات میدانی نگارنده محقق شده است نشان می دهد هیچ یک از شاخص های سلامت شهری از وضعیت مناسبی تحت تأثیر عوامل و مؤلفه های محیطی قرار ندارد . به طوری مقایسه میانگین رتبه­ ها نشان می ­ دهد که بهترین زیر شاخص از نظر شهروندان به ترتیب سلامت جسمانی، اجتماعی و در آخر سلامت روانی است. نتایج زیرشاخص­های سلامت شهری(روانی، جسمانی، اجتماعی) گویا یاین واقعیت است که بالاترین میانگین (2.05) متعلق به زیرشاخص سلامت جسمانی و پایین­ترین میانگین(1.86) متعلق به زیرشاخص سلامت روانی است. بطورکلی هیچ از شاخص­های سلامت در منطقه پنج وضعیت مناسبی ندارند زیرا میانگین هر سه شاخص کمتر از حد متوسط(3) می­باشد.