GENDER ASYMMETRY IN KAZAKHSTAN’S EDUCATION: STRATEGIES TO DEVELOP TEACHERS' DESIGN RESEARCH ACTIVITIES

The purpose of this study is to identify the manifestations of gender inequality in the participation of teachers in the research and project activities of educational institutions in Kazakhstan and to develop strategies for increasing professional participation in a gender-sensitive way. The main idea of the study is to understand how institutional and individual factors influence the participation of male and female faculty members in research and project initiatives, and to identify effective mechanisms for equal opportunity. The scientific significance of the study lies in clarifying methodological approaches to the analysis of gender policy in education and identifying barriers that limit the professional development of teachers. The practical importance lies in the development of specific tools and support strategies to help teachers engage in research and achieve gender balance. In this methodology, quantitative data analysis using SPSS (78 teachers from three regions of Kazakhstan) and qualitative interview analysis using NVivo are carried out, which makes it possible to identify both statistical patterns and the main factors affecting teacher participation. The study included self-assessment of teachers' research competencies, motivations, and institutional barriers. The main results showed minimal quantitative differences in the participation and skills of male and female teachers. However, qualitative data revealed persistent gender-related issues, particularly work-life balance, access to resources, and administrative support. Teachers with extensive work experience and those who work in city schools participated actively. Identified motivation, support and resource availability as key factors influencing engagement. The study provided practical recommendations for educational institutions aimed at improving the professional capacity of teachers and ensuring equal participation of men and women in research activities. Its practical value includes the implementation of mentoring programs, gender-sensitive professional development and flexible organizational structures. Бұл зерттеудің мақсаты – мұғалімдердің Қазақстандағы оқу орындарының ғылыми-зерттеу және жобалық қызметіне қатысуындағы гендерлік теңсіздіктің көріністерін анықтау және гендерлік тұрғыдан кәсіби қатысуды арттыру стратегияларын әзірлеу. Зерттеудің негізгі идеясы-институционалды және жеке факторлардың ерлер мен әйелдердің ғылыми-зерттеу және жобалық бастамаларға қатысуына қалай әсер ететінін түсіну және тең мүмкіндіктердің тиімді тетіктерін анықтау. Зерттеудің ғылыми маңыздылығы білім берудегі гендерлік саясатты талдаудың әдіснамалық тәсілдерін нақтылауда және мұғалімдердің кәсіби дамуын шектейтін кедергілерді анықтауда жатыр. Практикалық маңыздылығы мұғалімдерге ғылыми зерттеулермен айналысуға және гендерлік тепе-теңдікке қол жеткізуге көмектесетін нақты құралдар мен қолдау стратегияларын әзірлеуде жатыр. Бұл әдістемеде SPSS көмегімен деректерді сандық талдау (Қазақстанның үш аймағынан 78 мұғалім) және NVivo көмегімен сұхбатты сапалы талдау жүргізіледі, бұл статистикалық заңдылықтарды да, мұғалімдердің қатысуына әсер ететін негізгі факторларды да анықтауға мүмкіндік береді. Зерттеуге мұғалімдердің ғылыми-зерттеу құзыреттіліктерін, мотивацияларын және институционалдық кедергілерін өзін-өзі бағалау кірді. Негізгі нәтижелер ерлер мен әйелдер мұғалімдерінің қатысуы мен дағдыларындағы минималды сандық айырмашылықтарды көрсетті. Дегенмен, сапалы деректер тұрақты гендерлік мәселелерді, әсіресе, жұмыс пен өмірдің тепе- теңдігін, ресурстарға қол жетімділікті және әкімшілік қолдауды анықтады. Үлкен жұмыс тәжірибесі бар мұғалімдер мен қала мектептерінде жұмыс істейтіндер белсенді қатысты. Мотивацияны, қолдауды және ресурстардың қолжетімділігін өзара әрекеттесуге әсер ететін негізгі факторлар ретінде анықтады. Зерттеу барысында оқу орындарына мұғалімдердің кәсіби әлеуетін арттыруға және ерлер мен әйелдердің ғылыми-зерттеу жұмыстарына тең қатысуын қамтамасыз етуге бағытталған практикалық ұсыныстар берілді. Оның практикалық құндылығына тәлімгерлік бағдарламаларын іске асыру, гендерлік сезімтал біліктілікті арттыру және икемді ұйымдық құрылымдар кіреді. Целью данного исследования является выявление проявлений гендерного неравенства в участии преподавателей в исследовательской и проектной деятельности образовательных учреждений Казахстана и разработка стратегий расширения профессионального участия с учетом гендерных факторов. Основная идея исследования состоит в том, чтобы понять, как институциональные и индивидуальные факторы влияют на участие профессорско-преподавательского состава мужского и женского пола в исследовательских и проектных инициативах, и определить эффективные механизмы обеспечения равных возможностей. Научная значимость исследования заключается в уточнении методологических подходов к анализу гендерной политики в образовании и выявлении барьеров, ограничивающих профессиональное развитие учителей. Практическая значимость заключается в разработке конкретных инструментов и стратегий поддержки, которые помогут учителям заниматься исследованиями и достигать гендерного баланса. В рамках данной методики проводится количественный анализ данных с использованием SPSS (78 учителей из трех регионов Казахстана) и качественный анализ интервью с использованием NVivo, что позволяет выявить как статистические закономерности, так и основные факторы, влияющие на участие учителей. Исследование включало самооценку исследовательской компетентности учителей, их мотивации и институциональных барьеров. Основные результаты показали минимальные количественные различия в участии и навыках учителей-мужчин и женщин. Однако качественные данные выявили сохраняющиеся гендерные проблемы, в частности, связанные с балансом между работой и личной жизнью, доступом к ресурсам и административной поддержкой. Активное участие приняли учителя с большим опытом работы и те, кто работает в городских школах. В качестве ключевых факторов, влияющих на вовлеченность, были определены мотивация, поддержка и доступность ресурсов. В исследовании были даны практические рекомендации для образовательных учреждений, направленные на повышение профессионального уровня преподавателей и обеспечение равного участия мужчин и женщин в исследовательской деятельности. Его практическая ценность включает в себя реализацию программ наставничества, повышение квалификации с учетом гендерных факторов и гибкие организационные структуры.