Değişen Aile Kavramının Metafor Analiziyle Kuşaklar Arası Değerlendirilmesi: X, Y, Z Kuşaklarının Aile Algısı

Bu araştırmanın amacı, toplumumuzda X, Y ve Z kuşağındaki dindar bireylerin “aile” kavramına ilişkin algılarının, metaforlar aracılığıyla tespit edilmesidir. Araştırmanın çalışma grubu 2021 yılında İstanbul ve Erzincan illerinde ikamet eden, X (43-57 yaş), Y (23-42 yaş) ve Z (18-22 yaş) kuşağına mensup, kendini dindar olarak tanımlayan 600 kişiden oluşmaktadır. Araştırmanın verileri, online ortamda katılımcılara ulaştırılan “Aile … benzer. Çünkü …” şeklinde bir formla elde edilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi tercih edilerek, olgubilim (fenomenoloji) deseninden faydalanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde ise frekans analizi ve içerik analizi kullanılmıştır. Çalışmada aile kavramına ilişkin X kuşağı tarafından 67, Y kuşağı tarafından 87, Z kuşağı tarafından ise 72 metafor geliştirilmiştir. Çalışmamızdaki üç nesilde de aile “ağaç” metaforuyla ilişkilendirerek açıklanmaya çalışılmıştır. Üretilen metaforlar, benzerlik yönlerine göre X ve Y kuşağında 6, Z kuşağında ise 5 kategori kapsamında ele alınmıştır. Kuşaklar nezdinde sıralamaları değişmekle beraber tüm kuşaklarda ortak kategoriler “Ayrılmaz Bir Bütün Olarak Aile”, “Huzur Kaynağı Olarak Aile”, “Yaşamın Vazgeçilmez Unsuru Olarak Aile”, “Koruyucu Yönüyle Aile”, “Toplumun Özü Olarak Aile”, “Olumsuz Yönüyle Aile” olarak karşımıza çıkmakta, yalnızca Z kuşağında aile “Toplumun Özü” olarak tanımlanmamaktadır. Bunlarla beraber katılımcıların dindar kişilerden oluştuğu düşünüldüğünde, ürettikleri metaforların Tanrı’yla olan ilişkilerinde de önemli etkiler barındırdığı görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Aile, Aile Algısı, Dindarlık, Kuşaklararası Farklılıklar, Metafor Analizi, Z Kuşağı