Bir Sınır Prensi’nin Doğuşu: Guaram ve Kafkas İberya’sında Aristokrasinin Dönüşümü

Günümüz Orta ve Doğu Gürcistan’ında kurulan İberya Krallığı için VI. yüzyıl, siyasî ve dinî olarak kırılmaların yaşandığı uzun bir dönemdi. Zira yüzyılın başında Vakhtang Gorgasali’nin ölümü hem İberya soylularının hem de Sâsânîlerin bölge üzerindeki hâkimiyetlerini artırmasına neden olmuştu. VI. yüzyıl boyunca bu duruma tepkilerini zaman zaman isyan ederek gösteren İberyalılar, 523 yılındaki başarısız isyan girişiminin ardından 571 yılına gelindiğinde Guaram liderliğinde Sâsânîlere karşı yeniden isyan ettiler. Ne var ki başarısızlıkla sonuçlanan bu isyan hareketi Guaram’ın Konstantinopolis’e kaçmasıyla ve İberya Krallığı’nın 580 yılında Sâsânîler tarafından ortadan kaldırılmasıyla sonuçlandı. Başlangıçta topraklarına dokunmamaları ve bu toprakların kullanımını kendilerinden sonra oğullarına devretmeleri kaydıyla Sâsânîlerin krallığı ortadan kaldırmasına destek veren İberya soyluları, Sâsânîlerin ağır vergilerinden ve dinî baskılarından dolayı pişmanlık duyarak bu sefer, Romalılardan destek isteyip kendilerine bir kral atamasını talep ettiler. Bu bağlamda 571 yılındaki başarısız isyan girişiminin ardından Romalılara sığınan Guaram, İmparator Mauricius’un desteği ile 588 yılında İberya tahtına gönderildi. Ancak İmparator, Guaram’ı kral olarak değil kouropalates ünvanı ile İberya tahtına oturttu. Böylece 590 yılına kadar İberya tahtında kalan Guaram hem yeni bir hanedanın; Guaramidlerin ilk temsilcisi hem de İberya’nın kouropalates ünvanını alarak kendi adına para bastıran ilk yöneticisi oldu. Bu makalede, İberya Krallığı’nda monarşinin ortadan kaldırılması ve Romalıların desteğiyle monarşinin kouropalates ünvanı verilerek yeniden tesis edilmesi sürecinde Guaram’ın rolü ve İberya Krallığı’nın geçirdiği siyasî dönüşüm tartışılacaktır.