Katalan Atlası’nın Yazıları

Katalan Atlası (Atles Catala) 1375 civarı hâlihazırda tanınan bir harita çizimcisi olan Abraham Cresques ve oğlunun öncülük ettiği bir ekip tarafından Mayorka’da yapılmış bir dünya haritasıdır (mappamundi). Müstakbel Aragon Kralı I. Juan tarafından Abraham Cresques’ye ısmarlanan harita 1381 tarihinde Aragon Kralı IV. Pedro tarafından Fransa Kralı VI. Charles’a hediye edilmiştir ve günümüzde Fransız Milli Kütüphanesi’nde (Bibliothèque Nationale de France) bulunmaktadır. Toplamda altı adet panelden oluşan harita kozmolojik, astronomik, astrolojik ve meteorolojik bilgilerin verildiği bir giriş kısmından (ilk iki panel) sonra başlamaktadır ve toplamda dört paneli kaplamaktadır. Bu levhalar ortadan ikiye katlandığı için artık ikiye ayrılmış durumdadırlar. Haritada Avrupa’nın tamamı, Asya’nın neredeyse tamamı (kuzey bölgeleri hariç) ve Afrika’nın da ana olarak kuzey bölgeleri gösterilmektedir. Çeşitli ve çoğunlukla dönem için önemli olan hükümdarlar, kişiler, şehirler, bayraklar vs. küçük temsiller aracılığıyla harita üzerinde resmedilmiştir. Atlas’ın bir diğer özelliği ve bu çalışmanın ana konusu ise harita üzerine yerleştirilmiş küçük bilgi yazılarıdır. Tarihi, siyasi, coğrafi, efsanevi ve dini konularda açıklamalar yapan bu yazılar başta Marco Polo ve Plinius olmak üzere çok çeşitli kaynaklardan derlenerek alınmıştır. Bunun yanında Sina Dağı, Musa, Deccal, Gog ve Magog (Ye’cüc ve Me’cüc) gibi Musevilik ve Hristiyanlık için belirli bir öneme haiz olan motiflere de hem resim hem de yazılarla haritada yer verilmiştir. Bu çalışmada, Atlas üzerinde bulunan ve açıklamalar yaparken bilgi de veren kısa yazıların Türkçeleri verilmiş ve bu yazılar kısmi bir değerlendirmeye tabi tutulmuştur.