A Conceptual Model of Addiction Relapse Prevention Based on Learning Management of Emotion Regulation and Social Learning in Abstinence Oriented Residential Centers

مقدمه و هدف: عود اعتیاد یکی از چالش‌های اساسی مراکز اقامتی ترک اعتیاد مبتنی بر الگوی قطع کامل مصرف است و ناتوانی در تنظیم هیجان و فقدان فرایندهای مؤثر یادگیری اجتماعی، از عوامل کلیدی تداوم این مشکل به شمار می‌روند. هدف پژوهش حاضر، تدوین و آزمون یک مدل مفهومی پیشگیری از عود اعتیاد مبتنی بر مدیریت یادگیری تنظیم هیجانی و یادگیری اجتماعی در مراکز اقامتی پرهیزمدار بود. روش‌شناسی پژوهش: این پژوهش از نوع کمی، توصیفی–همبستگی و مبتنی بر مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل مردان تحت درمان در مراکز اقامتی وابسته به سازمان بهزیستی شهر کرمان در سال ۱۴۰۳ بود که از میان آن‌ها ۲۱۸ نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از مقیاس دشواری‌های تنظیم هیجان، مقیاس حمایت اجتماعی ادراک‌شده و پرسشنامه وسوسه مصرف مواد گردآوری و با نرم‌افزار AMOS تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد مدل پیشنهادی از برازش مناسبی برخوردار است. تنظیم هیجان اثر مثبت و معناداری بر وسوسه مصرف مواد داشت، در حالی که یادگیری اجتماعی اثر منفی و معناداری بر وسوسه مصرف نشان داد. همچنین تنظیم هیجان به‌طور منفی و معنادار یادگیری اجتماعی را پیش‌بینی کرد. در مجموع، متغیرهای مدل توانستند ۴۷ درصد از واریانس وسوسه مصرف مواد را تبیین کنند. نتیجه‌گیری: یافته‌ها حاکی از آن است که مدیریت یادگیری تنظیم هیجانی و تقویت فرایندهای یادگیری اجتماعی می‌توانند نقش تعیین‌کننده‌ای در پیشگیری از عود اعتیاد در مراکز اقامتی پرهیزمدار ایفا کنند. بر این اساس، طراحی مداخلات آموزشی ساخت‌یافته با محوریت یادگیری هیجانی–اجتماعی می‌تواند به‌عنوان راهبردی مؤثر در ارتقای پایداری درمان مورد توجه سیاست‌گذاران و مدیران مراکز درمانی قرار گیرد.