Pathology of the Training Needs Assessment (TNA) Process in Universities: A Framework for Transition from Traditional Approaches to Data-Driven Approaches

مقدمه و هدف: در بستر مدیریت یادگیری در دانشگاه‌ها، نیازسنجی آموزشی بخش اساسی توسعه منابع انسانی است، اما بسیاری از دانشگاه‌ها همچنان از روش‌های سنتی و ذهنی استفاده می‌کنند که منجر به عدم انطباق با اهداف راهبردی و کاهش اثربخشی آموزش می‌شود. این پژوهش با هدف آسیب‌شناسی وضع موجود و ارائه چارچوبی داده‌محور در آموزش عالی ایران انجام شد. روش‌شناسی پژوهش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی-توسعه‌ای بوده و با رویکرد مروری نظام‌مند مبتنی بر تحلیل مفهومی انجام شده است. مبانی نظری نیازسنجی آموزشی، مدیریت داده‌محور و تحلیل‌های آکادمیک مورد بررسی قرار گرفت. با شناسایی محدودیت‌های روش‌های سنتی و ظرفیت‌های بالقوه داده‌های دانشگاهی، یک چارچوب چهارمرحله‌ای برای نیازسنجی داده‌محور طراحی و ابعاد آن تعریف شد. همچنین، مراحل روش‌شناختی لازم برای اعتبارسنجی و آزمون تجربی این چارچوب در پژوهش‌های آتی ارائه گردید. یافته‌ها: پژوهش نشان داد نیازسنجی آموزشی سنتی به نظرات مدیران وابسته است، فاقد تحلیل نظام‌مند بوده و توان شناسایی نیازهای پنهان را ندارد. چارچوب پیشنهادی «نیازسنجی آموزشی داده‌محور یکپارچه» شامل حاکمیت داده، تحلیل چندسطحی، شناسایی شکاف‌ها و طراحی آموزشی مبتنی بر بازخورد است. نتیجه‌گیری: گذار به سمت نیازسنجی داده‌محور ضرورتی انکارناپذیر برای ارتقای کارایی، اثربخشی و همسویی راهبردی برنامه‌های آموزشی در دانشگاه‌هاست. چارچوب پیشنهادی می‌تواند به عنوان نقشه راهی عملی برای مدیران و سیاست‌گذاران آموزش عالی عمل کرده و سرمایه‌گذاری‌های آموزشی را به سمت رفع شکاف‌های واقعی شایستگی هدایت نماید و ظرفیت رقابتی دانشگاه‌ها را در محیط پویا و متغیر کنونی تقویت کند.