Hydrogeochemical assessment of water quality in terms of drinking and agriculture (Case study-Sabzevar plain, northeast of Iran)

هدف: ارزیابی کیفیت آب‌های زیرزمینی چشم‌انداز روشنی به مدیران و متخصصان برای ارزیابی روند کیفیت و خطر آلودگی منابع آب می‌دهد . لذا هدف از این تحقیق مطالعه کیفیت آب‌های زیرزمینی دشت سبزوار از لحاظ کشاورزی و آشامیدن می‏باشد. مواد و روش‏ها : در این پژوهش جهت بررسی کیفیت آب شرب، در سال 1399 به مطالعات پایه و بررسی 38 حلق چاه در منطقه دشت سبزوار پرداخته شد. خصوصیات فیزیکی و شیمیایی آب مورد بررسی قرار گرفت. با استفاده از غلظت آنیون و کاتیون‌های آب (کلسیم، منیزیم، سدیم، پتاسیم، کلر، سولفات، بیکربنات) تیپ و رخساره آب توسط نمودار پایپر تعیین گردید. برای ارزیابی کیفیت آب جهت کشاورزی از شاخص نسبت جذب سدیم ( SAR ) و برای تعیین کیفیت آب آشامیدنی از شاخص‌های GQI و WQI استفاده گردید. یافته‏ها: خصوصیات فیزیکی و شیمیایی نشان داد، میزان استاندارد pH در منابع آب محدوده موردمطالعه در محدوده استاندارد قرار دارد. مواد جامد محلول و هدایت الکتریکی چندین برابر استاندارد سازمان بهداشت جهانی قرار دارد. بالا بودن TDS عمدتاً به فرآیندهای ژئوشیمیایی غالب نسبت داده می‌شود. مواد جامد محلول در آب و هدایت الکتریکی ارتباط مستقیمی باهم دارند . تیپ غالب در منابع آب منطقه موردمطالعه تیپ کلرو­سدیم می‌باشند. این امر نشان تبادل یونی بین آب و واحدهای سنگی آلکالی می‌باشد. تیپ و رخساره آب منطقه از نوع کلرور است . نتیجه‏گیری: بررسی کیفیت آب برای کشاورزی با استفاده از شاخص SAR نشان داد، تنها در شمال غربی میزان کیفیت عالی باشد. در ناحیه جنوب غربی و شرق محدوده کیفیت آب از خوب تا متوسط قرار گرفته است؛ اما در ناحیه مرکزی و شمالی کیفیت آب برای کشاورزی بد می‌باشد . بر اساس طبقه‌بندی شاخص WQI و ترسیم نقشه پهنه‌بندی نواحی شرقی به سمت مرکز منطقه مورد مطالعه کیفیت آب نامناسب و در باقی نواحی کیفیت آب خوب است . شاخص کیفی GQI نیز نشان داد، نواحی شرقی به سمت مرکز منطقه مورد مطالعه کیفیت آب قابل‌قبول می‌باشد و در باقی نواحی کیفیت آب برای شرب مناسب می‌باشد.