The University in the Age of Acceleration: An Analysis of the Strategic Tension between Institutional and Performative Logics in Iran's Higher Education System

مقدمه و هدف: دانشگاه معاصر در میدانی پیچیده از تنش‌های هویتی و استراتژیک میان دو منطق متعارض سیر می‌کند: «منطق نهادی» که بر ارزش‌های پایداری همچون استقلال آکادمیک و نقش‌های اجتماعی بلندمدت تأکید دارد، و «منطق عملکردی» که خواستار پاسخگویی فوری، کارایی و اثبات مداوم ارزش از طریق معیارهای کمی است. هدف این پژوهش، تحلیل عمیق این دو منطق و بررسی دلالت‌های آن‌ها برای راهبری آموزش عالی و مدیریت یادگیری در ایران است. روش‌شناسی پژوهش: این پژوهش از رویکردی مفهومی-تحلیلی مبتنی بر تحلیل اسنادی بهره می‌برد. داده‌ها از سه منبع اصلی استخراج شدند: (۱) ادبیات نظری در حوزه جامعه‌شناسی نهادی و فلسفه آموزش عالی؛ (۲) اسناد سیاستی بین‌المللی از سازمان‌هایی نظیر یونسکو و OECD؛ و (۳) اسناد سیاستی ملی و مقررات کلیدی در نظام آموزش عالی ایران، به‌ویژه آیین‌نامه‌های ارتقای اعضای هیئت علمی. داده‌ها با استفاده از تحلیل محتوای کیفی و مقایسه مفهومی سیستماتیک تحلیل شدند که منجر به توسعه یک مدل مفهومی یکپارچه گردید. یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که منطق نهادی به‌عنوان حافظ هویت و مشروعیت بلندمدت دانشگاه عمل می‌کند. در مقابل، منطق عملکردی که با رتبه‌بندی‌ها و فرهنگ شتاب هدایت می‌شود، منجر به فرسایش استقلال حرفه‌ای، کالایی‌شدن دانش و جایگزینی کیفیت اصیل با عملکرد قابل‌نمایش می‌گردد. تحلیل بافتار ایران آشکار می‌سازد که نظام آموزش عالی، با نهادینه‌سازی نسخه‌ای ناقص از منطق عملکردی و ادغام آن با ساختار بوروکراتیک سنتی، خود را در یک «تله عملکردگرایی بوروکراتیک» گرفتار کرده است. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که استراتژی مؤثر، انتخاب یکی از منطق‌ها و حذف دیگری نیست، بلکه درگیر شدن در «مدیریت پارادوکس» است. این رویکرد دانشگاه را قادر می‌سازد تا ضمن پاسخگویی به نیازهای فوری جامعه، به رسالت بلندمدت خود عمل کرده و اثربخشی سیستم‌های مدیریت یادگیری را ارتقا بخشد.