Analysis of Trends in Climate Patterns of Temperature and Precipitation as Potential Factors Affecting Safety on Tehran-Uroumiyeh Flight Routes

در قرن حاضر صنعت هوایی نقش بسیار مهمی را در روابط بین کشورهای مختلف ایفا می‌کند. لذا مطالعه و شناسایی آسیب‌های ناشی از اقلیم و شرایط آب و هوایی در بروز حوادث هوایی بسیار بااهمیت می‌باشد. از این رو پژوهش حاضر با هدف بررسی روند دما و بارش فرودگاه‌های تهران و ارومیه و نقش آن‌ها بر ایمنی در مسیر پروازی تهران – ارومیه شکل گرفته است. در این راستا از داده‌های دمای حداقل، دمای حداکثر و بارش ماهانه، فصلی و سالانه ایستگاه‌های ارومیه و تهران طی دوره آماری 1959 تا 2010 استفاده شد. روند داده‌ها با استفاده از آزمون من–کندال بررسی شد. از مدل ریزمقیاس‌نمایی آماری (SDSM) نیز برای پیش‌بینی داده‌های مورد مطالعه استفاده شد. نتایج نشان داد که تغییرات اقلیمی در منطقه مشهود است؛ به‌طوری‌که روند دمای حداقل سالانه و فصول تابستان، پاییز، زمستان در هر دو ایستگاه عموماً افزایشی بوده که حاکی از گرمایش شبانه است و پیامدهای مستقیم بر مخاطرات هوانوردی دارد. نوسانات دمای حداکثر ایستگاه‌ها نیز نشان‌دهنده تغییر الگوهای گرمایش روزانه است که بر پایداری حرارتی سطح زمین تأثیر می‌گذارد. در مقابل، روند بارش در ایستگاه ارومیه (تابستان) و تهران (زمستان و تابستان) افزایشی بوده است. این نتایج نشان‌دهنده تغییر در چرخه‌ رطوبت ایستگاه‌های موردمطالعه است که می‌تواند بر افزایش احتمال وقوع پدیده‌های جوی مرتبط با رطوبت نظیر مه و دید محدود تأثیر بگذارد. مهم‌تر از آن، تحلیل روند یخبندان در هر دو ایستگاه روند افزایشی این پدیده را تأیید کرد. ارزیابی مدل SDSM نیز کارآمدی آن را در شبیه‌سازی میانگین‌ها تأیید می‌کند. نتایج کاربردی پژوهش بر این تأکید دارد که افزایش معنادار روند وقوع یخبندان، با وجود گرمایش کلی و افزایش بارش‌های فصلی نیاز به توجه بیشتر به پدیده کاهش دید (مه) در مراحل نشست و برخاست دارد تا ایمنی عملیات در مسیر پروازی تهران–ارومیه در مواجهه با اقلیم متغیر تضمین شود.