Psychological Use of Symbols in the Narrative of Meme and Zain

نماد روان‌شناختی از انواع نمادهایی است که بیشترین کارکرد را در متون ادبی از خود به جای می‌گذارد و با گذر از معنی ظاهری واژه‌ها به معنای باطنی آنها اشاره می‌کند که اغلب از ناخودآگاه شاعر یا نویسنده سرچشمه می‌گیرد، برخلاف نماد ادبی که پدیده‌ای مستقل و ابتکاری است، در مثنوی مم و زین با نمادهای روان‌شناختی روبه‌رو هستیم که صرف نظر از ارزش زیبایی‌شناسانۀ متن، از پیوندی عمیق بین ناخودآگاه شاعر برخوردار است. این جستار بر آن است تا با روش توصیفی–تحلیلی و با تکیه بر مکتب روان‌شناختی یونگ، نمادهای به کاررفته در این داستان را واکاوی کند. این پژوهش می‌تواند به درک و شناخت بهتر ما از مثنوی مم و زین کمک کند و ما را با زوایای کمتر شناخته‌شده‌ای از این اثر آشنا سازد. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد که داستان مم و زین از این جهت که دارای ساختار و درون‌مایه‌ای کاملاً نمادین و مشتمل بر مضامین صور اساطیری و کهن‌الگویی است، ناخودآگاه جمعی در آفرینش آن نقش مهمّی دارد.