Analysis of Epistemological Sources and Tools of Orthodoxy in Walter Bauer’s Theory and Its Implications

در سنت الاهیات مسیحی، به‌ویژه از دوره قرون وسطی به بعد، چهار منبع اصلی برای معرفت دینی ذکر شده‌ است: وحی الهی شامل متون مقدس که از منظر مسیحیان مؤمن، حاصل الهام الهی‌ هستند؛ سنت کلیسا یا میراث تفسیری، آموزه‌ای و عملی‌ای که از رهبران کلیسا به ارث رسیده است؛ عقل و تجربه. مقاله حاضر با بررسی نظریه والتر بائر درباره ماهیت «راست‌کیشی» و «بدعت» در مسیحیت اولیه، به واکاوی منابع و ابزارهای شناخت حقیقت دینی و پیامدهای معرفت‌شناختی آن پرداخت. یافته‌ها نشان ‌داد، در نظر بائر، چهار منبع مذکور برای شناخت حقیقت دینی کافی نیست. بائر با استفاده از ابزارها و منابع شناختی دیگری همچون تحلیل تاریخی - انتقادی، نقش قدرت‌های سیاسی-دینی، متون قانونی و آپوکریفا، روایات محلی و سنت‌های شفاهی، استدلال می‌کند در سده‌های نخستینِ مسیحیت، اشکال متکثر و متفاوتی از ایمان وجود داشت و آنچه بعدها «راست‌کیشی» نامیده شد، حاصل فرآیندهای تاریخی و سیاسی بوده است، نه ذات اولیه و فرازمانی ایمان مسیحی. بنابراین به اعتقاد بائر، مرزبندی میان راست‌کیشی و بدعت بیش از آنکه بازتاب حقیقت مطلق الهی باشد، برساخته‌ای تاریخی-گفتمانی است. این دیدگاه با تأکید بر ضرورت بازخوانی انتقادی تاریخ دین و بازاندیشی در اعتبار الاهیات نهادی، موجب شکل‌گیری تکثرگرایی معرفتی در فهم دین می‌شود و ادعای یکتایی و اطلاق در حقیقت دینی را تضعیف می‌کند. در واقع، ابزارها و منابعی که بائر در شناخت راست‌کیشی به‌کار می‌گیرد نمایانگر نگاهی پویا و چندلایه به حقیقت دینی است که زمینه را برای گسترش پلورالیسم دینی و گفت‌وگوی میان‌روایتی و بین‌الأدیانی فراهم می‌سازد.