Evaluation indicators of Islamic banking in Iran
هدف: هدف این پژوهش شناسایی شاخص‌های ارزیابی بانکداری اسلامی در ایران است تا بتواند به‌طور جامع و دقیق عملکرد نظام بانکی را در چارچوب اصول شریعت و ملاحظات اخلاقی و اجتماعی مورد سنجش قرار دهد. با توجه به نقش محوری نظام بانکداری اسلامی در تخصیص منابع مالی و تأثیر آن بر بخش‌های مختلف اقتصادی وابسته به تسهیلات و اعتبارات بانکی، نبود چارچوب ارزیابی مناسب می‌تواند به کاهش اعتماد عمومی، دشواری در ارزیابی عملکرد بانک‌ها و تضعیف قدرت جذب سرمایه منجر شود. روش‌شناسی پژوهش: این پژوهش با رویکرد کیفی و به روش تحلیل محتوا انجام شده است. داده‌های کیفی از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ده نفر از خبرگان حوزه بانکداری اسلامی گردآوری شده است. سؤالات مصاحبه ابعاد مختلف بانکداری اسلامی از جمله اصول متمایزکننده آن از بانکداری متعارف، چالش‌های بانک‌های اسلامی در محیط اقتصادی ایران، عوامل مؤثر بر گسترش بانکداری اسلامی و نقش ادراکات و انتظارات مشتریان و ذی‌نفعان را پوشش می‌داد. کدگذاری و تحلیل مضامین برای استخراج شاخص‌ها انجام شد و پایایی کدگذاری با ضریب بازآزمون 72/72 درصد تأیید گردید. یافته‌ها: تحلیل محتوای مصاحبه‌ها منجر به شناسایی ۱۳ مضمون اصلی به‌عنوان شاخص‌های کلیدی ارزیابی بانکداری اسلامی در ایران شد. این شاخص‌ها شامل ارتقای آگاهی و اعتماد عمومی نسبت به بانکداری اسلامی، آموزش در حوزه بانکداری اسلامی، رعایت اصول فقهی و شرعی در عملیات بانکی، نوآوری و بهره‌گیری از فناوری در بانکداری اسلامی، توجه به عدالت اجتماعی و توزیع عادلانه منابع، رعایت مسئولیت‌های اجتماعی و زیست‌محیطی، توجه به عوامل اخلاقی، انسانی و فرهنگی، استقرار سازوکارهای نظارت و تضمین شرعی، مبارزه با فساد و رانت در عملیات بانکی، مشارکت در ریسک و سود و زیان، مدیریت اعتماد در بانکداری اسلامی، حمایت از رفاه و توسعه اقتصادی پایدار و توجه به کیفیت محصولات و خدمات بانکداری اسلامی است. اصالت / ارزش‌افزوده علمی: این پژوهش با ارائه مجموعه‌ای جامع از شاخص‌های ارزیابی مبتنی بر تلفیق معیارهای مالی و شاخص‌های شرعی و اخلاقی، چارچوبی کل‌نگر برای سنجش عملکرد بانک‌های اسلامی در ایران پیشنهاد می‌کند. این چارچوب می‌تواند علاوه بر ارتقای شفافیت و پاسخ‌گویی، به هم‌سویی فعالیت بانک‌ها با اهداف کلان نظام اقتصادی اسلامی، تقویت اعتماد عمومی و حمایت از توسعه پایدار کمک کند.
Institutions
- Qom Islamic Azad University (IR)
Publication Details
- Journal
- Advances in Finance and Investment پیشرفتهای مالی و سرمایه گذاری
- Published
- 2024-11-04
- DOI
- https://doi.org/10.71729/afi.2025.1189499
- Primary Topic
- Islamic Finance and Banking Studies
- Type
- article
- Field-Weighted Citation Impact
- 0.00