Educational Applications of Grammatical Metaphor in Language Teaching: A Role-Based Approach for Linguistic and Cognitive Empowerment

زمینه و هدف: استعاره دستوری بر اساس چارچوب نقش‌گرای نظام‌مند هلیدی، ابزاری کلیدی برای فشرده‌سازی اطلاعات و تقویت انسجام متنی است که می‌تواند درک و تولید متون پیچیده را تسهیل کند. هدف این پژوهش، تحلیل کاربردهای آموزشی استعاره دستوری در آموزش زبان: رویکردی نقش‌گرا برای توانمندسازی زبانی و شناختی می باشد. روش تحقیق: این مطالعه با روش توصیفی-تحلیلی انجام شد و داده‌ها از 1709 بند متنی به‌صورت هدفمند جمع‌آوری شدند. استعاره‌های دستوری با استفاده از چارچوب هلیدی تحلیل شدند. تحلیل کیفی برای شناسایی ساختارهای معنایی و تحلیل کمی با آزمون خی‌دو در نرم‌افزار SPSS برای بررسی بسامد استعاره‌ها انجام گرفت. یافته ‎ ها: نتایج نشان داد که استعاره‌های دستوری در متون علمی (77%) بیش از متون ادبی (31%) کاربرد دارند. اسم‌سازی (55% علمی، 23% ادبی) و وجهیت (12% علمی، 5/4% ادبی) غالب بودند و به ترتیب به فشرده‌سازی مفاهیم انتزاعی و بیان نگرش‌های غیرقطعی کمک کردند. آزمون خی‌دو تفاوت معناداری در کاربرد وجهیت و وجه بین ژانرها نشان داد (p=0.003). نتیجه گیری: استعاره‌های دستوری، به‌ویژه اسم‌سازی و وجهیت، ابزارهایی مؤثر برای آموزش زبان ترکی آذری هستند که درک متون، نگارش منسجم، و تفکر انتقادی را تقویت می‌کنند. برنامه‌های آموزشی می‌توانند با تمرکز بر این ساختارها، توانمندسازی زبانی و شناختی دانش‌آموزان را بهبود بخشند و به توسعه روش‌های تدریس این زبان کمک کنند.