Studying the effect of uncertainty in oil revenues and exchange rate on the absorption of Iranian tax revenues

نااطمینانی در درآمدهای نفتی و نرخ ارز از مهمترین چالش­ های اقتصاد ایران هستند که موجب بی ‎ثباتی سایر متغیرهای اقتصاد کلان را نیز شده ­اند. از مهم­ترین اثرات این نااطمینانی، اثرگذاری بر حجم درآمدهای مالیاتی دولت است که برای کشوری چون ایران که در حال برنامه­ ریزی جهت اتکا به درآمدهای مالیاتی هستند، بسیار با اهمیت است. با درک این اهمیت، هدف این تحقیق بررسی اثر نااطمینانی در درآمدهای نفتی و نرخ ارز بر جذب درآمدهای مالیاتی ایران طی دوره 1402-1370 است. بدین منظور ابتدا برای برآورد نااطمینانی در درآمدهای نفتی و نااطمینانی نرخ ارز موثر واقعی از روش GARCH و سپس از روش رگرسیون فازی برای بررسی همبستگی بین متغیرها استفاده شده است. نتایج نشان داد که متغیر نااطمینانی درآمدهای نفتی با نسبت فازی (0039/0، 1670/0-)، اثری منفی بر جذب درآمدهای مالیاتی دارد. این ضریب فازی موید این است که نااطمینانی در فروش نفت، به عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌های اقتصادهای وابسته به نفت مانند ایران، تأثیرات گسترده‌ای بر درآمدهای مالیاتی می‌گذارد و این درآمدها را کاهش می دهد. همچنین نتایج تخمین مدل نشان می­دهد که نااطمینانی ارزی با ایجاد یک محیط کسب‌وکار غیرقابل پیش‌بینی، سودآوری و سرمایه‌گذاری شرکت‌ها را هدف قرار می‌دهد که این مهم نیز مستقیماً بر جذب درآمدهای مالیاتی دولت اثرگذار است.