Yapay Zeka ve Gelecek: Psikoloji Öğrencilerinin Perspektifinden Fenomenolojik Bir İnceleme

Abstract This study examines psychology students' perceptions, experiences, and expectations regarding artificial intelligence using a phenomenological approach. Technological developments, particularly the rise of artificial intelligence, create both opportunities and uncertainties in the field of psychology. The research was conducted with 13 students enrolled in a guidance and psychological counseling program at a university in Turkey. Data obtained from semistructured interviews were evaluated using interpretive phenomenological analysis. The findings were grouped under five main themes: (1) the use and contributions of artificial intelligence from a professional perspective, (2) artificial intelligence support in psychological counseling and therapy, (3) its effects on the client-counselor relationship, (4) professional concerns, and (5) professional development opportunities. Students indicated that artificial intelligence provided significant conveniences in data analysis, test applications, and session preparation; however, they also drew attention to risks such as lack of empathy, undermining of trust, and disruption in the client-counselor relationship. In conclusion, it has been revealed that artificial intelligence can make important contributions as a supportive tool in psychological counseling, but it raises some concerns when compared to a human-centered approach. The study suggests that artificial intelligence literacy and ethical use-focused content should be added to psychological counseling training programs. Keywords: artificial intelligence, psychological counseling, phenomenological research Bu araştırmada, psikoloji öğrencilerinin yapay zekâya ilişkin algıları, deneyimleri ve geleceğe yönelik beklentileri fenomenolojik bir yaklaşımla incelenmiştir. Teknolojik gelişmeler, özellikle yapay zekânın yükselişi, psikoloji alanında hem fırsatlar hem de belirsizlikler yaratmaktadır. Araştırma, Türkiye’de bir üniversitenin rehberlik ve psikolojik danışmanlık programında öğrenim gören 13 öğrenciyle gerçekleştirilmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen veriler, yorumlayıcı fenomenolojik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular, beş ana tema altında toplanmıştır: (1) mesleki perspektiften yapay zekâ kullanımı ve katkıları, (2) psikolojik danışma ve terapide yapay zekâ desteği, (3) danışandanışman ilişkisine etkileri, (4) mesleki kaygılar ve (5) mesleki gelişim fırsatları. Öğrenciler, yapay zekânın veri analizi, test uygulamaları ve seans hazırlığında önemli kolaylıklar sağladığını belirtirken; empati eksikliği, güvenin zedelenmesi ve danışan–danışman ilişkisinde kopukluk gibi risklere de dikkat çekmiştir. Sonuç olarak, yapay zekânın psikolojik danışmada destekleyici bir araç olarak önemli katkılar sunabileceği, ancak insan merkezli yaklaşımla kıyaslandığında bazı kaygılar barındırdığı ortaya çıkmıştır. Çalışma, psikolojik danışmanlık eğitim programlarına yapay zekâ okuryazarlığı ve etik kullanım odaklı içerikler eklenmesi gerektiğini önermektedir. Anahtar Kelimeler: yapay zekâ, psikolojik danışma, fenomenolojik araştırma