<b>The housing crisis and generations Y and Z in Greece</b>

AbstractIn recent years, autonomous housing has been a growing and alarming issue in Greece, affecting primarily Generation Υ (30-45 y.o. in 2024), but soon also Generation Ζ (14-29 y.o.). Since the population of these younger generations is far less than that of the previous ones, and therefore it seems that demographic factors have not contributed to this housing crisis, we must look to other fields outside demography to trace the reasons behind it. In the public debate, short-term rentals and the “golden visa” program, as well as the significant number of unusable vacant housing units in large urban centres, are often presented as the main causes, and, to this effect, policy actions also focus on measures targeting short-term rentals, golden visas and vacant housing. Secondary measures include a limited number of mortgage loans to younger generations on favourable terms, as well as rent subsidies for vulnerable households.However, these measures cannot mitigate the problem of autonomous housing for the greater part of Υ and Ζ generations, much less solve it, as a big part of the issues raised actually stem from the lack of housing production -and consequently housing shortage- after 2010 (see annual production of 91.5 thousand new homes [30.5 in Attica region] between 2001 and 2010, as opposed to annual production of 26 thousand [4.5 in Attica] between 2011 and 2021). To mitigate the difficulties faced by the Υ and Ζ generations, a long-term strategy and new tools are needed in the context of social policy. More specifically, it is necessary to reserve a stock of housing managed by institutions, providing low-rent, energy-efficient social housing. This option would fill the large gap in public housing policy in Greece, which unfortunately is the only EU Member State with no social housing program.<br>ΠερίληψηΣτη χώρα μας, τα τελευταία χρόνια, ο πληθυσμός ηλικίας 30-45 ετών (γενεές Υ) αντιμετωπίζει όλο και μεγαλύτερες δυσκολίες αυτόνομης στέγασης, ενώ το μέλλον είναι δυσοίωνο και για τις νεότερες γενεές (γενεές Ζ, ατομα14-29 ετών σήμερα). Αυτό δεν οφείλεται σε κάποια αύξηση του πλήθους τους, καθώς οι γενεές αυτές είναι σαφώς ολιγοπληθεστρες από τις προηγούμενες (εξαιτίας κυρίως της πτώση των γεννήσεων μετά το 1980). Έτσι, με δεδομένο ότι οι δημογραφικές εξελίξεις δεν έχουν συμβάλει στη τρέχουσα στεγαστική κρίση, θα πρέπει να ανατρέξουμε σε εκτός της δημογραφίας πεδία για να αναζητήσουμε τους λόγους. Στον δημόσιο διάλογο, ως κύριες αιτίες παρουσιάζονται συχνά οι χρονομισθώσεις, το πρόγραμμα «χρυσή βίζα» και ο σημαντικός αριθμός των κενών -μη αξιοποιήσιμων- κατοικιών στα μεγάλα αστικά κέντρα, που, σε αντίθεση όμως με τις χρονομισθώσεις και το πρόγραμμα χρυσής βίζας, δεν είναι κάτι νέο, καθώς το πλήθος τους ήταν σημαντικό και την προ του 2017 περίοδο. Τα μέτρα δε για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης επικεντρώνονται στις χρονομισθώσεις, στη χρυσή βίζα και στις κενές κατοικίες, στη χορήγηση περιορισμένου αριθμού δάνειων στις νεότερες γενεές με ευνοϊκούς όρους για την απόκτηση κύριας κατοικίας καθώς και στην επιδότηση ενοικίων για ευάλωτα νοικοκυριά.<br>Ωστόσο, τα μέτρα αυτά δεν είναι δυνατόν να αμβλύνουν ουσιαστικά - πόσο μάλλον να επιλύσουν- το πρόβλημα της αυτόνομης στέγασης του μεγαλύτερου τμήματος των γενεών Υ και Ζ. <i>Αυτά οφείλονται κυρίως στις συνθήκες παράγωγης κυρίας κατοικίας </i>(το 2001-2010 είχαμε με βάση τα στοιχεία των δυο τελευταίων απογραφών κατά μέσο όρο ετησίως την προσθήκη 91,5 χιλ. νέων κατοικιών σε εθνικό επίπεδο και 30,5 χιλ. στην Αττική, ενώ το την επόμενη δεκαετία είχαμε μόνον 26 και 4,5 χιλ. αντίστοιχα)<i> καθώς και στις συνθήκες πρόσβασης σε αυτή των νεότερων γενεών,</i> δευτερευόντως δε στους τρείς προαναφερθέντες παράγοντες Για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης απαιτείται επομένως μια μακροπρόθεσμη στρατηγική και νέα εργαλεία παρέμβασης στο πλαίσιο της κοινωνικής πολιτικής. Απαιτείται ειδικότερα η δημιουργία ενός δημόσιου φορέα στεγαστικής πολιτικής και ενός αποθέματος ενοικιαζόμενων με χαμηλό ενοίκιο ενεργειακά αποδοτικών κοινωνικών κατοικιών. Η επιλογή αυτή θα επέτρεπε να καλυφθεί και το μεγάλο έλλειμα δημοσίας πολιτικής για κατοικία στην Ελλάδα η οποία είναι και η μόνη ανάμεσα στις 19 χώρες-μέλη της ΕΕ με ποσοστά ιδιοκατοίκησης χαμηλότερα του 85% που δεν διαθέτει προγράμματα κοινωνικής κατοικίας.