Toxicological Evaluation of Nanoparticle Exposure in Embryofetal Period: Traditional Review

Dünya genelinde kullanımı giderek yaygınlaşan nanopartiküllerin (NP), fetüs üzerindeki toksik etki mekanizmaları henüz tam olarak aydınlatılamamış olsa da maternal NP maruziyetini takiben plasenta bariyerini geçerek fetüse ulaşan yüksek dozdaki NP'ler, fetüsün nörolojik, immün sistem, solunum sistemi ve üreme sistemi gibi farklı ve önemli sistemlerinde ciddi toksik etkiler meydana getirebilmektedir. Oksidatif stres, inflamasyon, deoksiribonükleik asit hasarı, gen ifadelerinin değişmesi, apoptoz ve otofaji gibi çok çeşitli toksik etki mekanizmalarının, fetal gelişimin gecikmesine, anormalleşmesine ve bozulmasına neden olabileceği düşünülmektedir. NP türlerinin farklı boyut, şekil, yüzey özellikleri ve kimyasal bileşime sahip olmaları, prenatal maruziyet süresi ve düzeyine bağlı olarak birbirinden farklı fetotoksisite profilleri ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle özellikle hamilelik döneminde, klinik uygulamalarda kullanımı umut vadeden NP'lere maruziyete ilişkin toksikolojik risk analizleri yapılmalı ve yarar/zarar dengesi mutlaka değerlendirilmelidir. Hayvan çalışmalarından elde edilen veriler, doğrudan insanlara uyarlanamasa da ikna edici kanıtlar, hamile kadınların, özellikle hamileliğin birinci ve ikinci 3 aylık dönemlerinde, nano ilaçlar ve NP çevresel kirleticileri gibi ksenobiyotiklere temaslarında dikkatli olmaları gerektiğini göstermiştir. Dolayısıyla araştırmacılar, tıp bilimleri, nanoteknoloji ve nanotıbbın çeşitli alanlarında çok sayıda ve daha kapsamlı multidisipliner çalışmalar yürütmeli, elden edilen veriler doğrultusunda acil olarak gerekli düzenleme ve mevzuatlar hayata geçirilmelidir. Bu amaçla derlemede, gebelik sürecinde maternal NP maruziyetinin fetüs üzerindeki zararlı sonuçları ve altında yatan olası mekanizmalar detaylıca değerlendirilmiştir.