Biological Activities of Morchella esculenta: Traditional Review

Yenilebilir mantarlar, özel lezzetleri, yüksek besin değerleri, düşük kalori değerleri ve biyolojik aktiviteleri nedeniyle son yıllarda giderek daha fazla popülerlik kazanan gıda maddeleridir. Geleneksel tıp teorisine göre birçok rahatsızlığı önlediği veya hafiflettiği öne sürülen mantarlar, binlerce yıldır halk hekimliğinde ve fonksiyonel gıdalarda kullanılmışlardır. Morchella cinsine ait bir mantar türü olan Morchella esculenta, dış görünüşü kuzu midesine benzediğinden genel olarak kuzugöbeği veya kuzu midesi mantarı olarak adlandırılmaktadır. Bu mantarlar, kuzey yarım kürenin ılıman bölgelerinde yaygın olarak bulunurlar ve ilkbaharda yalnızca birkaç hafta doğada görülürler. Çin kültüründe kuzugöbeği, çeşitli mide rahatsızlıklarını tedavi etmek için geleneksel Çin tıbbında ilaç olarak uzun bir kullanım geçmişine sahiptir. M. esculenta'nın içerdiği polisakkaridler, polifenolik bileşikler, proteinler ve protein hidrolizatları dâhil olmak üzere çeşitli biyoaktif bileşenler, pek çok biyolojik aktiviteye sahip olmasına katkıda bulunur. Antioksidan, antiinflamatuar, immünoregülatör, hiperglisemik ve hipolipidemik, antiaterosklerotik ve antitümör özellikler gibi farklı biyoaktivitelere sahiptir. Yapılan pek çok araştırma sonucunda, mantarların yapısındaki aktif bileşiklerin insan sağlığı için iyileştirici ve olumlu rollerinin olduğu bulunmuştur. Bu konuda yapılan araştırmalar arttıkça insanlığın mantar türlerine ve bileşenlerine olan ilgisi de artmaya başlamıştır. Ancak mantarlarla ilgili çalışmaların büyük çoğunluğu mantarların teşhisi, morfolojik ve anatomik yapılarının aydınlatılması ve bileşenlerinin tespiti konusunda yoğunlaşmıştır. Mantarların içeriğinde yer alan etkin bileşenlerin aktiviteleri ile ilgili çalışmalar sınırlı sayıdadır. M. esculenta'nın besin takviyesi ve ilaç takviyesi olarak kullanımı açısından, bu derleme aktif bileşenlerin yapısal özelliklerini, biyolojik aktivitelerini, kapsamlı bir şekilde özetlemeyi amaçlamaktadır.