The Impact of Healthcare Professionals' Metacognition and Cognitive Flexibility on Their Coping Skills with Stressful Situations: Descriptive and Cross-Sectional Research

Amaç: Bu araştırma, sağlık çalışanlarının üstbiliş ve bilişsel esneklik düzeylerinin stresli durumlarla başa çıkma becerilerine etkisini belirlemeyi amaçlayan tanımlayıcı ve kesitsel bir çalışmadır. Gereç ve Yöntemler: Araştırma, bir ildeki eğitim ve araştırma hastanesinde 15 Ekim-15 Aralık 2024 tarihleri arasında, aktif görev yapan 180 hekim ve hemşireyle yürütülmüştür. Veriler, kişisel bilgi formu, Bilişsel Esneklik Envanteri (BEE), Üstbiliş Ölçeği-30 (ÜBÖ30) ve Stresli Durumlarla Başa Çıkma Envanteri Kısa Formu (SDBÇE-21) ile toplanmış, analizler SPSS 25.0 programıyla yapılmıştır. Bulgular: Sağlık çalışanlarının ölçeklerden aldıkları toplam puan ortalaması incelendiğinde, ''ÜBÖ-30'' 72,87±15,35, ''BEE'' 77,64±10,62 ve ''SDBÇE-21'' 66,55±13,81 olduğu belirlendi. ÜBÖ30 ile BEE toplam puanları arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu, ÜBÖ-30 ile SDBÇE-21 toplam puanları ve duygusal odaklı başa çıkma alt ölçeği arasında orta düzeyde pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu tespit edildi (p<0.01). Regresyon ve aracılık analizleri de üstbilişin, bilişsel esnekliği azaltarak stresle başa çıkmayı dolaylı yoldan etkilediğini göstermiştir. Sonuç: Üstbiliş puanlarının yüksek olması, sağlık çalışanlarında patolojik üstbiliş özelliklerinin varlığına işaret etmektedir. Bu durum, bilişsel esnekliği azaltarak stresle başa çıkma becerilerini olumsuz etkileyebilir. Bilişsel esneklik düzeyi, çözüm odaklı yaklaşımı yansıtsa da yüksek üstbiliş bu beceriyi sınırlayabilir. Bu nedenle üstbilişsel farkındalığın sağlıklı düzeyde tutulması ve esnek düşünmeyi destekleyici eğitimlerin yaygınlaştırılması önerilmektedir.