Advanced practice nursing: concept, international experience, and prospects for implementation in Polish palliative care

Wprowadzenie: Obserwowane w ostatnich dekadach zmiany demograficzne, takie jak spadek liczby ludności, ujemny przyrost naturalny czy zwiększająca się populacji osób starszych, a co za tym idzie wzrost liczby chorób przewlekłych stawiają nowe wyzwania przed systemami ochrony zdrowia. Jednym ze sposobów sprostania zwiększonemu zapotrzebowaniu na świadczenia zdrowotne jest wprowadzenie i rozwój Zaawansowanej Praktyki Pielęgniarskiej (Advanced Practice Nursing; APN), która zakłada rozszerzenie roli i autonomii pielęgniarek w celu poprawy jakości, dostępności i efektywności opieki. Metodyka: Dokonano przeglądu bazy Pubmed, Google Scholar, raportów organizacji międzynarodowych (m.in. WHO, ICN, OECD) oraz aktów prawnych dotyczących zaawansowanej praktyki pielęgniarskiej. Celem pracy jest przedstawienie koncepcji APN, szczególnie w odniesieniu do opieki paliatywnej, analiza modeli APN funkcjonujących w innych krajach, a także ocena perspektyw i korzyści z wdrożenia tego modelu w warunkach polskich. Wyniki: Zaawansowana Praktyka Pielęgniarska realizowana jest głównie przez Pielęgniarki Praktyki (NP) i Specjalisty Pielęgniarstwa Klinicznego (CNS) i stanowi ugruntowany element systemów opieki zdrowotnej w wielu krajach. Pielęgniarki APN posiadają rozszerzone uprawnienia diagnostyczne, terapeutyczne (w tym preskrypcję leków), a także w zakresie koordynacji opieki. Wprowadzenie APN do opieki paliatywnej przełoży się na lepszą kontrolę objawów, a przez to na poprawę jakości życia pacjentów oraz zmniejszenie liczby hospitalizacji. W Polsce istnieją zarówno możliwości prawne jak i zasoby edukacyjne do rozwoju tej roli, jednak konieczne są dalsze zmiany systemowe. Wnioski: Wdrożenie modelu APN do opieki paliatywnej w Polsce może stać się odpowiedzią na narastające wyzwania systemowe. Konieczne jest jednak opracowanie spójnego modelu kształcenia, ram prawnych oraz przeprowadzenie badań nad akceptowalnością i wykonalnością takiego rozwiązania.