Tuğrul Bey den Melikşah a Selçukluların Kafkasya ile İlişkileri

Büyük Selçuklu Devleti kuruluşundan itibaren gerçekleştirdiği icraatlarla Türk-İslam tarihinde çok önemli bir yere sahip olmuştur. Selçukluların bizim açımızdan en önemli faaliyetlerinden birisi ise şu anda üzerinde yaşadığımız Anadolu’yu fethetmeleri ve bize vatan olarak hediye etmeleridir. Anadolu’nun fethi ve Türkleşmesi meselesini tam olarak anlayabilmek için bu olayın birinci basamağını teşkil eden Selçukluların Kafkasya’yı fethi ve hâkimiyeti meselesini anlamamız gerekmektedir. Çünkü Selçukluların Kafkasya ile ilgilenmelerinin ve burada hâkimiyet kurmalarının temel nedeni, Anadolu’yu fethetme ve bir vatan haline getirme arzularının doğal bir sonucudur. Bu amaçla Selçuklu sultanları Kafkasya hâkimiyeti için başta Bizans ve onun müttefikleri olan Gürcüler, Ermeniler ile mücadele etmişlerdir. Ayrıca Kafkasya hâkimiyeti için Revvâdîler (981-1065), Şeddâdîler (951-1076), Şirvanşahlar (Mezdeîler) (983-1373) gibi burada bulunan Müslüman beylikleri itaat altına almışlardır. Aslında Anadolu’ya karşı sefere çıkan Selçuklu sultanlarından Tuğrul Bey 1054, Alp Arslan 1064 ve 1068, Melikşah ise 1076 ve 1078 yıllarında Kafkasya’dan geçerken buradaki hâkimiyetlerini teyit ederek veya kendilerine karşı hareketleri ortadan kaldırarak yollarına devam etmişlerdir. Tuğrul Bey ile başlayan Selçukluların Kafkasya ile ilişkileri, Alp Arslan’ın buraya düzenlediği iki sefer sonucu kazanılan başarılarla belli bir aşama kaydetmiştir. Melikşah’ın Kafkasya seferleri ve kendisine bazı feodal haklar verdiği Savtegin’i buraya vali olarak ataması, bölgede Selçuklu hâkimiyetini pekiştirmeye yönelik faaliyetler olup amaç Anadolu’nun emniyetini sağlamaktır.