XIII. Yüzyılda Moğolların İsmaililerle İlişkileri

Cengiz Han, Çinlilerin ağır vergi taleplerini karşılamak istemeyen Moğol kabilelerini birleştirip büyük bir güç haline geldiğinde yönünü Çin üzerine çevirmiştir. Ancak İsmaililerin de faaliyetleriyle Muhammed Harezmşah’ın çıktığı Bağdat seferi sırasında Otrar valisi İnalcık’ın 1218’de Moğol kervanını katletmesi Moğolların Türkistan’a gelişine sebep olmuştur. İsmaililer istilanın başlangıcında Cengiz’e tabiiyetlerini bildirmiş, bu sayede 1256 senesine kadar Moğolların üzerlerine gelmelerine mani olmuşlardır. Ancak Moğol İsmaili ilişkileri muhtemelen bu kadar yüzeysel değildir. Çünkü dönem kaynaklarında Cengiz’i istilanın başlangıcında İsmaililerin yönlendirdiği, Cengiz Han’ın Celaleddin Hasan’ın bildirdiği tabiiyet teklifini kabul ettiği ve tüm bunlara rağmen Cengiz’in İsmaililerden beşikteki çocuğa varıncaya kadar katledilmesi emrini yasaya geçirdiği kaydedilmiştir. Ayrıca İsmaililer Ögedey döneminde Celaleddin Harezmşah’ın Sultan Alâeddin Keykubad’a yenildiği haberini Moğollara bildirerek Harezmşahlardan boşalan bölgelere Moğolları davet etmişlerdir. II. Gıyaseddin Keyhüsrev babası Sultan Alâeddin’in 1237’de vefatından önce Ögedey’in il olma teklifini kabul ettiği siyaseti devam ettirerek Moğollara elçi göndermiştir. İsmaililer, Selçukluların elçilerini Girdkuh Kalesine hapsederek Moğol Selçuklu ittifakına engel olmak isteseler de Ögedey’in emriyle Curmagun Noyan elçileri kaleden çıkarmıştır. Güyük Han kurultayında yanına gelen İsmaillilere hakaretler ederek geri göndermiş ve İsmaililer üzerine gitmek için ordu hazırlatmıştır. Güyük’ün niyetlendiği İsmaili seferini Möngke Han kendisine düzenlenen suikast girişiminden sonra kardeşi Hülagu’yu İsmaililer üzerine göndererek gerçekleştirmiştir. Hülagu’nun İsmaili kalelerini ele geçirişiyle direnen İsmaililer katledilirken teslim olanların eğitimli kesimi İlhanlı saray ve ordusuna dağılmıştır. Dailerden bazısı ise suikast faaliyetlerinde kullanılmaya devam etmiştir.