Hârezmşâhlar Zamanında Yaşanan İlmî Gelişmelerin Anadolu ya Etkileri

Hârezmşâhlar Devleti, 1097-1231 yılları arasında Hârezm merkez olmak üzere kurulan ve zamanla Horasan, Maverünnehir, Mazenderan, Dihistan, Fars, Irak-ı Acem, Azerbaycan bölgelerine hâkim olan müslüman bir Türk devletidir. Siyasi tarihi ile olduğu kadar ilim ve kültür hayatı ile de ön plana çıkan Hârezmşâhlar, Selçuklu Devleti döneminden gelen ilmî birikimi daha da ileri seviyeye taşıyarak önemli âlimler yetiştirmişlerdir. Bu devirde ilmî faaliyetlerine devam eden bu âlimler mühim eserler kaleme almışlardır. Devlet içerisinde ilim tahsil edilen kurumlar da tüm işlerliği ile bu gelişime katkı sağlamışlardır. Bu dönemde faaliyet gösteren âlimlerin görüşleri talebeleri ve yazdıkları eserler vasıtasıyla İslâm dünyasının çeşitli yerlerine giderek bu bölgelerde ilmin gelişmesine katkıda bulunmuşlardır. Özellikle Moğol istilasından sonra devletin dağılmasıyla bu bölgede yaşayan âlimlerin bazıları öldürülmüş ise de bu coğrafyayı terk edenlerin bir kısmı Anadolu’ya gelmiştir. Dolayısıyla Hârezmşâhlar Devleti’nin ilmî birikiminin etkilediği en önemli coğrafyalardan birisi Anadolu coğrafyasıdır. Hârezmşâhlar döneminin ilmî ve tasavvufî birikimi bu bölgede yeni âlimlerin ve sûfîlerin yetişmesinde etkili olmuştur. Bu yönüyle Anadolu’nun ilmî ve kültürel gelişiminde Hârezmşâhlar ilim hayatının etkisinin büyük olduğu söylenilebilir.