Türkiye de İş Sağlığı ve Güvenliğinin Tarihsel Gelişimi: Cumhuriyet Öncesinden Günümüze Politikalar

Bu çalışma, Türkiye’de iş sağlığı ve güvenliğinin (İSG) tarihsel gelişimini, Cumhuriyet öncesi ve sonrası dönemlerde incelemektedir. Tanzimat öncesinde üretim, lonca ve Ahilik teşkilatları içinde yürütülmüş; iş güvenliği anlayışı usta-çırak ilişkisine ve teavün sandıkları gibi dayanışma mekanizmalarına dayalı olmuştur. Sanayileşme süreciyle birlikte Dilaver Paşa Nizamnamesi ve Maadin Nizamnamesi gibi düzenlemeler yapılmış; ancak bu düzenlemeler genellikle maden sektörüyle sınırlı kalmıştır. Cumhuriyet’in ilanı öncesinde İzmir İktisat Kongresi, işçi temsilciliği ve sendikal hak talepleri açısından bir dönüm noktası olmuştur. Cumhuriyet döneminde ise 394 sayılı Haftalık Dinlenme Kanunu, 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ve 3008 sayılı İş Kanunu ile İSG mevzuatı kurumsallaşmıştır. Bu süreçte Atatürk’ün devletçilik ilkesi ve ekonomik bağımsızlık vizyonu belirleyici olmuş; çocuk ve kadın işçilerin korunmasına yönelik ilerici hükümler getirilmiştir.