Analysis of Absorbing Aerosols for Ground-Based Astronomical Observatories in Türkiye

Bu çalışmada, Türkiye'deki yer tabanlı astronomik gözlemler üzerinde aerosollerin etkisi incelenmiş, aerosollerin mekânsal ve zamansal değişimleri değerlendirilmiştir. Çalışmada geniş alan kapsama avantajı nedeniyle uydu verileri tercih edilmiş, çoklu sensör gözlemlerinden türetilen Absorbe Edici Aerosol İndeksi (AAI) ürünü kullanılmıştır. Pozitif AAI (PAAI), atmosferdeki ışığı absorbe eden aerosollerin (toz, duman, volkanik kül gibi) yoğunluğunu ölçen bir parametredir. Yüksek PAAI değerleri, genellikle toz fırtınaları, orman yangınları ve volkanik patlamalar gibi büyük ölçekli atmosferik olayların varlığını göstermektedir. Bu nedenle, PAAI değerleri astronomik gözlemler için atmosferik koşulların belirlenmesinde önemli bir gösterge olarak kullanılmaktadır.Çalışma sonucunda, Türkiye’deki gözlemevlerinin mevcut aerosol özellikleri ayrıntılı biçimde ortaya konmuştur. 2024 yılı için küresel ortalama PAAI değeri 0,34 olarak hesaplanmış ve bu değer 45 yıllık uzun dönem küresel ortalama olan 0,38'in altında bulunmuştur. Öte yandan, Türkiye'nin 2024 yılı ortalama PAAI değeri 0,38 olarak ölçülmüş ve uzun dönem küresel ortalama ile uyumlu olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular, Türkiye’deki gözlemevlerinin, atmosferik aerosol koşulları açısından dünya ortalamasına yakın değerlere sahip olduğunu göstermektedir. Elde edilen sonuçlar, astronomik gözlem verilerinin doğruluk düzeylerinin değerlendirilmesi, gözlem programlarının planlanması ve uygun gözlem yerlerinin seçimi açısından önemli katkılar sunmaktadır. Atmosferik aerosollerin fotometrik ve spektroskopik veriler üzerindeki etkilerinin anlaşılması, gelecekteki yüksek hassasiyetli astronomik gözlemlerin başarısını artırmak için kritik öneme sahiptir.