Evaluation of Disaster Preparedness and Self-Efficacy Status of Individuals Aged 65 and Above, Aksaray Province Example: A Descriptive Research

Amaç: Bu çalışmada, Aksaray'da ikamet eden 65 yaş ve üzeri bireylerin afetlere hazırlıklı olma durumları, öz yeterlilik düzeyleri ve afetlere hazırlıklı olma durumları ile ilişkili faktörler değerlendirilmiştir. Gereç ve Yöntemler: Çalışmada, Aksaray'da yaşayan 65 yaş ve üzeri 300 kişiden Mart-Kasım 2023 tarihleri arasında yüz yüze görüşme yöntemi ile veri toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak katılımcılar tarafından hazırlanan 3 bölümden oluşan bir anket formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde afetlere hazırlığın farklı alanlarını (eşyaları sabitleme, afet çantası hazırlama vb.) yordayan bağımsız tahmin edicilerini değerlendirmek için lojistik regresyon analizleri yapılmıştır. Bulgular: Katılımcıların (n=300) %60,3'ü erkek, yaş ortalamaları 72,6'dır. Katılımcıların sadece 1/4'ü afetlere hazır olduğunu bildirmiştir. Afet ve acil durum çantası hazırlayanların oranı %20,3 iken, yaşadığı yerde yangın söndürücü tüp bulunduranların oranı sadece %12,3'tür. Yapılan lojistik regresyon analizine göre, öz yeterlilik puanı yüksek olan katılımcıların tüm alanlarda (eşyaları sabitleme, afet çantası hazırlama vb.) afetlere hazırlık düzeyleri daha yüksek bulunmuştur [Olasılık Oranı (Odds Ratio-OR): 1,3-1,5 arasında değişmekte]. Benzer şekilde afet bilgisini daha iyi olarak değerlendiren katılımcıların afet sonrası buluşma noktası belirleme dışındaki diğer tüm alanlarda hazırlık düzeyleri daha yüksek bulunmuştur (OR: 1,4-2,2 arasında değişmekte). Sonuç: Afetlere hazırlıkla ilgili tüm alanlarda yaşlı bireylerin hazırlık düzeyleri oldukça düşüktür. Kişilerin kendi beyanlarına göre afet bilgisi ile afetlere hazırlığa ilişkin öz yeterlilik afetlere hazırlığa ilişkin bağımlı değişkenleri belirleyen en önemli faktörler olmuştur. Afetlere karşı incinebilir bir grup olan yaşlı bireylerin afetlere karşı dayanıklılıklarının artırılması için eğitim ve farkındalık çalışmaların yanı sıra yaşlı bireylerin öz yeterliliklerine de odaklanarak etkili çalışmalar yapılmalıdır.